{"id":1016,"date":"2021-10-21T16:31:09","date_gmt":"2021-10-21T14:31:09","guid":{"rendered":"http:\/\/dr-cinar.com\/haya-imandandir"},"modified":"2021-10-21T16:31:09","modified_gmt":"2021-10-21T14:31:09","slug":"haya-imandandir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b1%d9%83%d9%8a%d8%a9\/haya-imandandir\/","title":{"rendered":"H\u00e2ya imandand\u0131r"},"content":{"rendered":"

\u0130nsano\u011flu i\u00e7in paha bi\u00e7ilmez bir hazine olan hay\u00e2 duygusu, k\u00f6k\u00fc Rahman\u2019da olan iman a\u011fac\u0131n\u0131n e\u015fsiz meyvelerindendir. Tad\u0131, ruhlar\u0131 ku\u015fatan bu meyveden nasibd\u00e2r olanlar, nasipleri \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnce tatland\u0131klar\u0131 gibi, etraflar\u0131n\u0131, muhataplar\u0131n\u0131, h\u00e2s\u0131l\u0131 alemi de bu e\u015fsiz ve insana yak\u0131\u015fan hay\u00e2 duygusuyla tatland\u0131r\u0131rlar. \u0130man bah\u00e7esinin nadide bir g\u00fcl\u00fc olan bu duygu, g\u00f6n\u00fclde tomurcuklan\u0131p a\u00e7ma\u011fa y\u00fcz tuttu\u011fu an, o kokunun zerresine vurgun olan alemi kendisine tutsak eder. Bu duygu sayesinde ki\u015fi, iman bah\u00e7esine ait olmayan tav\u0131r ve davran\u0131\u015flardan, bu bah\u00e7eye zarar verecek eylem ve s\u00f6ylemlerden, olabildi\u011fince ka\u00e7\u0131nmay\u0131 kendisi i\u00e7in bir vazife bilir. Yine iman ehli bilir ki, bu bah\u00e7enin g\u00fcl\u00fc olan bu duygunun etraf\u0131nda \u00e7\u00f6reklenerek, bu g\u00fcl\u00fc kurutmaya ve soldurmaya \u00e7al\u0131\u015fan nice zararl\u0131 otlar, onu koparmaya \u00e7al\u0131\u015fan nice bedbaht eller vard\u0131r. Bu duygunun lezzetini y\u00fcre\u011finde hisseden diri g\u00f6n\u00fcller, bu lezzeti di\u011fer g\u00f6n\u00fcllere ta\u015f\u0131ma azminde ve sevdas\u0131nda olmakla beraber, bu duygunun geli\u015ftirilmesi ve muhafazas\u0131 noktas\u0131nda da \u015f\u00fcphesiz azami gayreti g\u00f6sterme noktas\u0131nda bulunacaklard\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k i\u00e7erisinde hay\u00e2 duygusunu en derin yasayan Efendimiz (a.s.)\u2019i bu noktada tarif eden kutlu sahabe Ebu Said el-Hudri: \u201cHz. Peygamber, \u00e7ad\u0131rdaki bakire k\u0131zdan daha fazla hay\u00e2 sahibi idi. Ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131 bir \u015fey olmu\u015fsa onu hemen y\u00fcz\u00fcnden anlard\u0131k.\u201d(1) diye tarif etmektedir. Kur\u2019an-i Kerim\u2019in bize e\u015fsiz \u00f6rnek \u201c\u00fcsve-i hasene\u201d(2) olarak takdim etti\u011fi nur Nebi Efendimiz (a.s.), insanl\u0131\u011f\u0131n n\u00fcb\u00fcvvetten idrak etti\u011fi ilk \u015feyin \u201cUtanm\u0131yorsan diledi\u011fini yap.\u201d (3) kelam\u0131 oldu\u011funu ifade etmektedir. \u0130nsan\u0131 insan eden ve hatta belki de sultan edecek olan bu ulvi duygunun, nitekim b\u00fct\u00fcn peygamberlerin ortak ziyneti oldu\u011funu bak\u0131n\u0131z yine Efendimiz (a.s.)nas\u0131l ifade etmektedir: \u201cD\u00f6rt \u015fey vard\u0131r ki, peygamberlerin s\u00fcnnetlerindendir. Bunlar hay\u00e2, g\u00fczel koku, misvak (di\u015flerin bak\u0131m\u0131 ve temizli\u011fi) ve nikah.\u201d (4) Rahman\u2019\u0131n ve O\u2019na ait olan de\u011ferlerin kokular\u0131n\u0131 alan g\u00fczellerin hepsinde bu ziynetin varl\u0131\u011f\u0131, onlarda onlar\u0131n ortak temel paydalar\u0131ndan birisi olarak makes bulur. Bu ziynetin varl\u0131\u011f\u0131 asl\u0131nda onlar\u0131n mutlak Sevgili taraf\u0131ndan sevildiklerinin de yegane belirtisi ve ni\u015fanesidir. Cenab\u0131 Hakk\u2019\u0131n sevdi\u011fi iki hasletten birisi olarak hadiste zikredilen bu ziyneti tak\u0131nanlar\u0131n cennette olacaklar\u0131 yine Hz. Peygamber taraf\u0131ndan bizlere m\u00fcjdelenmektedir: \u0130bn Abbas rad\u0131yallahu anh anlat\u0131yor: \u201cRes\u00fblullah (as) Eb\u00fb Eyy\u00fbb el-Ens\u00e2r\u00ee\u2019ye: \u201cMuhakkak ki sende Allah\u2019\u0131n sevdi\u011fi iki haslet var; Hilm ve hay\u00e2 buyurdular.\u201d(5) Di\u011fer bir hadiste ise Ebu Bekir rad\u0131yallahu anh anlat\u0131yor; \u201cRes\u00fblullah (a.s) buyurdular ki: \u201cHay\u00e2 imandand\u0131r. Hay\u00e2 sahibi ise cennettedir. Hay\u00e2s\u0131zl\u0131k (ve bundan m\u00fctevellit olan kabal\u0131k ve \u00e7irkinlikler), cefa (zul\u00fcm ve eziyet)dan bir par\u00e7ad\u0131r. Cefa eden de cehennemdedir.\u201d (6)<\/div>\n
<\/div>\n
Hay\u00e2s\u0131zl\u0131k \u00fczerine kurulu her eylem ve s\u00f6ylemin sonu\u00e7ta -ba\u015fta o i\u015fin failleri olmak \u00fczere- kimseye saadet getirmedi\u011fi ve getirmeyece\u011fi a\u015fikard\u0131r. Hay\u00e2dan nasibini almam\u0131\u015f bireyler ba\u015fta kendilerine zulmettikleri gibi, bulundu\u011fu \u00e7evreyi de hem madden ve hem manen tahrip ederler. Bu mikrobun k\u0131skac\u0131nda k\u0131vranan kimselerin, vahyin ana kuca\u011f\u0131na kendilerini teslim ederek \u015fifay\u00e2b olmalar\u0131 gerekir. B\u00fct\u00fcn nebi ve velilerde ziynet olarak bulunan bu de\u011ferli hazinenin en iyi \u015fekilde ta\u015f\u0131nmas\u0131, onlar\u0131n yolundan giderek, menzile ula\u015fma gayretinde olan her s\u00e2lik i\u00e7in hay\u00e2t\u0131 derecede \u00f6nemlidir. \u0130man bah\u00e7esinin nadide g\u00fcllerinden biri olan bu g\u00fcl\u00fcn, bulundu\u011fu her ortam\u0131 k\u00f6k\u00fc Rahman\u2019a dayal\u0131 olan rabb\u00e2n\u00ee kokularla donatarak bezemesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu kokuya duyarl\u0131 olan diri erler, kendi cinslerinden biriyle kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131n, konu\u015fman\u0131n, bir araya gelmenin ve birbirlerinde kendilerini g\u00f6rmelerinin verdi\u011fi hazla ne\u015felenirken, bu kokuya fazla duyarl\u0131 olmayanlar ise g\u00fcl\u00fcn ne derece g\u00fczel ve g\u00f6n\u00fclleri ok\u015fay\u0131c\u0131 oldu\u011funu itiraf etmeden kendilerini alamazlar. Hay\u00e2n\u0131n bulundu\u011fu ortam\u0131 tebdil etti\u011fini bakiniz Hz.Peygamber (s.a.v) nas\u0131l ifade etmektedir: Hz. Enes rad\u0131yallahu anlat\u0131yor: \u201cRes\u00fblullah (a.s) buyurdular ki: \u201cEdepsizlik ve \u00e7irkin s\u00f6z\u00fcn girdi\u011fi \u015fey \u00e7irkinle\u015fir. Hay\u00e2n\u0131n girdi\u011fi \u015fey de g\u00fczelle\u015fir.\u201d (7)M\u00fckemmel bir tarzda (ahsen-i takvim) yarat\u0131l\u0131p(8), yery\u00fcz\u00fcnde halife olarak tayin edilen insan\u0131n (9), ona ondan yak\u0131n olan Mutlak Sevgili\u2019ye(10) kars\u0131 hay\u00e2 etmesi kullu\u011fun bir gere\u011fidir. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fu her an\u0131 O\u2019na (c.c.) lay\u0131k olabilecek tav\u0131r ve eylemlerle ge\u00e7irme bilincinin bireyde k\u00f6kle\u015fmesi ve b\u00fct\u00fcn organlar\u0131n bu bilin\u00e7 ile hareket etmesi, Rahman\u2019dan hakk\u0131yla hay\u00e2 etmenin ni\u015fanesi olarak hadiste zikredilmektedir. Hz. Peygamber\u2019in \u201cAllah\u2019tan hakk\u0131yla hay\u00e2 edin.\u201d buyru\u011funa, \u201cBiz, Elhamd\u00fclillah Allah\u2019tan hay\u00e2 ediyoruz.\u201d diye cevap veren sahabelere Allah\u2019tan hakk\u0131yla hay\u00e2 etmekten kast\u0131n ne oldu\u011funu bak\u0131n\u0131z Hz. Peygamber nas\u0131l ifade etmektedir: \u0130bn Mesud rad\u0131yallahu anh anlat\u0131yor: Res\u00fblullah (a.s): \u201cAllah\u2019tan hakk\u0131yla hay\u00e2 edin!\u201d buyurdular. Biz  \u201cEy Allah\u2019\u0131n Res\u00fbl\u00fc, Elhamd\u00fclillah, biz Allah\u2019tan hay\u00e2 ediyoruz.\u201d dedik. Ancak O, \u015fu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapt\u0131: \u201cS\u00f6ylemek istedi\u011fim, bu sizin kastetti\u011finiz de\u011fil. Allah\u2019tan hakk\u0131yla hay\u00e2 etmek, (a) ba\u015f\u0131 ve onun ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131, (b) batn\u0131 ve onun ihtiva ettiklerini muhafaza etme, (c) \u00f6l\u00fcm\u00fc ve toprakta \u00e7\u00fcr\u00fcmeyi hat\u0131rlamad\u0131r. Kim ahiret hayat\u0131n\u0131 dilerse d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n ziynetini terk etmeli, ahireti bu hayata tercih etmelidir. Kim bu s\u00f6ylenenleri yerine getirirse, Allah\u2019tan hakk\u0131yla hay\u00e2 etmi\u015f olur.\u201d (11) Hay\u00e2 duygusundan yoksunluk, ki\u015finin helakine giden yolu i\u015faret etmektedir.(12) Hay\u00e2s\u0131zl\u0131k girdab\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcp, kullu\u011fun ba\u011fr\u0131nda derin yaralar a\u00e7arak \u00e7irkinle\u015fen benlikler, as\u0131llar\u0131n\u0131 ve \u00f6zlerini zaman ge\u00e7 olmadan, hay\u00e2 duygusuna y\u00f6nelerek yeniden bulmal\u0131d\u0131rlar. Bu noktada, \u00e7evrelerinde yasayan hay\u00e2 timsali g\u00fczel numuneleri ke\u015ffedip, onlarla m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca beraber olmak, onlarla arkada\u015f olmakla i\u015fe ba\u015flamak gerekmektedir. Bu beraberlik, ki\u015fiyi g\u00fczelle\u015ftirmekle kalmay\u0131p, ona kendisiyle bar\u0131\u015fman\u0131n ve kendisini kendisine tan\u0131tman\u0131n da alt\u0131n anahtar\u0131n\u0131 sunacakt\u0131r. Bu bar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve bireyin kendisini kendisiyle yak\u00eenen tan\u0131maya ba\u015flamas\u0131; onu \u00f6telerin \u00f6tesine ta\u015f\u0131yacak, ta\u015f\u0131nd\u0131k\u00e7a ballar\u0131n asl\u0131n\u0131 ke\u015ffedecek, ke\u015ffettik\u00e7e de kovandaki ballardan y\u00fcz \u00e7evirip, Rahman\u2019dan hakk\u0131yla hay\u00e2 eden kullar z\u00fcmresine dahil olacakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu ifadelerin yan\u0131nda, be\u015fikten mezara de\u011fin ilim \u00f6\u011frenmemizi talep eden, alimin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc alemin \u00f6l\u00fcm\u00fc gibi addeden kutlu Nebi\u2019nin huzuruna gelerek kad\u0131nl\u0131k halleri ile ilgili soru soran bayanlara, Nebiy-yi Ekrem efendimizin \u201cAllah hakk\u0131 izhar etmekten hay\u00e2 etmez.\u201d (13) mealindeki ayeti okuyarak net ve a\u00e7\u0131k cevaplar verdi\u011fini ilgili hadis kaynaklar\u0131ndan bilmekteyiz.(14) Onlar\u0131n zaman, zaman sormu\u015f olduklar\u0131 sorular hakk\u0131nda rahats\u0131z olan sahabeleri de onlar, dinlerini \u00f6\u011frenmek istiyorlar, diyerek uyard\u0131\u011f\u0131 da yine kaynaklarda g\u00f6r\u00fclmektedir. Hal b\u00f6yle iken \u00f6l\u00e7\u00fcleri belirli, suiistimal edilmeyecek olan ilim talebinin ve dini \u00f6\u011frenmenin \u00f6n\u00fcne hay\u00e2 kavram\u0131n\u0131 engel olarak koymak da uygun bir davran\u0131\u015f de\u011fildir. Nitekim Hz. \u00c2i\u015fe validemiz Ensar\u0131n kad\u0131nlar\u0131n\u0131, o derin hay\u00e2 duygular\u0131na ra\u011fmen dini \u00f6\u011frenme noktas\u0131ndaki talep ve \u0131srarlar\u0131n\u0131, onlar\u0131n kad\u0131nl\u0131k hallerine ili\u015fkin dinin h\u00fck\u00fcmlerini sormalar\u0131n\u0131 bakiniz nas\u0131l \u00f6vmektedir: \u201cEnsar\u0131n kad\u0131nlar\u0131 ne iyi kad\u0131nlard\u0131. Zira onlar\u0131n hay\u00e2 ve edepleri onlar\u0131 dinlerini \u00f6\u011frenmekten al\u0131koymad\u0131.\u201d (15)<\/p>\n

\u0130man bah\u00e7esinin nadide g\u00fcllerinden birisi olarak vasf etti\u011fimiz hay\u00e2 ziynetini kemaliyetle ta\u015f\u0131mam\u0131z ve Rahman\u2019dan hakk\u0131yla hay\u00e2 eden \u015ferefli kullar z\u00fcmresine dahil olmam\u0131z dile\u011fi ve duas\u0131yla\u2026
\nDipnotlar:<\/p>\n

1-Buhari: Edeb-77, Men\u00e2kib-23; M\u00fcslim: Fedailu\u2019n-Nebi-67.
\n2-Ahzab, 21.
\n3-Buhari: Enbiya-54, Edeb-78; Ebu Davud: Edeb-6; \u0130bn Mace: Z\u00fchd-17.
\n4-Tirmizi: Nikah-1; Ahmed b. Hanbel: 5\/421.
\n5-\u0130bn Mace: Z\u00fchd-18; Ahmed b. Hanbel: 4\/206.
\n6-Buhari: \u0130man-16, Edeb-77; M\u00fcslim: \u0130man-57\/59; Ebu Davud: S\u00fcnnet-14; Tirmizi: Birr-65, 80, \u0130man-7; Nesai; \u0130man-16, 27; \u0130bn Mace: Mukaddime-9, Z\u00fchd-17; \u0130mam Malik: Muvatta; H\u00fcsn\u00fc-l Hulk-10.
\n7-Tirmizi: Birr-47; \u0130bn Mace: Z\u00fchd-17.
\n8-T\u00een, 4.
\n9-Bakara, 30.
\n10-Kaf, 16.
\n11-Tirmizi: K\u0131yamet-25.
\n12-\u0130bn \u00d6mer\u2019den nakledilen ve K\u00fct\u00fcb\u00fc Tis\u2019a i\u00e7erisinde yaln\u0131z S\u00fcneni \u0130bni Mace\u2019de bulunan hadiste Hz. Peygamber \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cHz. Allah bir kimseyi helak etmek isterse ondan hay\u00e2 duygusunu s\u00f6ker al\u0131r. Bu duygu ondan al\u0131nd\u0131 m\u0131, onda kendisinden nefret edilme ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da nefret ettirme haricinde bir \u015fey kalmaz.\u201d \u0130bn Mace: Fiten-27.
\n13-Ahzab, 53.
\n14-Konu ile ilgili hadisler i\u00e7in ilgili hadis kaynaklar\u0131nda (Kitabu\u2019l-Hayz ve Kitabu\u2019l-\u0130lm) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda verilen hadislere bakiniz.
\n15-Buhari: Ilim-50; M\u00fcslim: Hayz-61; Ebu Davud: Taharet-130; Ibn Mace: Taharet-124. Ahmet b. Hanbel: M\u00fcsned; 5\/72, 6\/148.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsano\u011flu i\u00e7in paha bi\u00e7ilmez bir hazine olan hay\u00e2 duygusu, k\u00f6k\u00fc Rahman\u2019da olan iman a\u011fac\u0131n\u0131n e\u015fsiz meyvelerindendir. Tad\u0131, ruhlar\u0131 ku\u015fatan bu meyveden nasibd\u00e2r olanlar, nasipleri \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnce tatland\u0131klar\u0131 gibi, etraflar\u0131n\u0131, muhataplar\u0131n\u0131, h\u00e2s\u0131l\u0131 alemi de bu e\u015fsiz ve insana yak\u0131\u015fan hay\u00e2 duygusuyla tatland\u0131r\u0131rlar. \u0130man bah\u00e7esinin nadide bir g\u00fcl\u00fc olan bu duygu, g\u00f6n\u00fclde tomurcuklan\u0131p a\u00e7ma\u011fa y\u00fcz tuttu\u011fu an, o […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-1016","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkish-essays"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1016","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1016"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1016\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}