{"id":959,"date":"2021-10-21T16:31:16","date_gmt":"2021-10-21T14:31:16","guid":{"rendered":"http:\/\/dr-cinar.com\/allah-kibredenleri-sevmez"},"modified":"2021-10-21T16:45:36","modified_gmt":"2021-10-21T14:45:36","slug":"allah-kibredenleri-sevmez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b1%d9%83%d9%8a%d8%a9\/allah-kibredenleri-sevmez\/","title":{"rendered":"Allah Kibredenleri Sevmez"},"content":{"rendered":"

Lisan-i Neb\u00ee\u2019nin \u201cHakk\u2019\u0131 iptal, halk\u0131 tahkir\u201d[1] olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 kibr, T\u00fcrk\u00e7e\u2019mizde tevazu kelimesinin z\u0131tt\u0131 olarak b\u00fcy\u00fckl\u00fck, ululuk, azamet, b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslama, kendisini \u00fcst\u00fcn sayma, b\u00fcy\u00fcklenme, gurur gibi manalar\u0131 b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131maktad\u0131r.[2] Kibir kelimesi ile zaman, zaman beraber kullan\u0131lan ucub kelimesi ise, ki\u015finin mutlak surette kendisini be\u011fenmesi olarak tarif edilebilir. \u0130mam-i Gazali ucbu kibrin sebeplerinden birisi olarak zikrederek, ucbun insan\u0131, kibre sevk etti\u011fini ve ondan kibir do\u011fdu\u011funu ifade etmektedir.[3]<\/p>\n

Baz\u0131 ayetlerin sonunda vurgulanan, \u201cAllah kibredenleri sevmez.\u201d kel\u00e2m-i cel\u00eeli, acziyetlerini unutarak kendilerinde varl\u0131k hisseden ve bu duygu ile insanlar\u0131 hor ve hakir g\u00f6ren zavall\u0131 benliklere kar\u015f\u0131 Rahman\u2019\u0131n ihtar-i \u0130l\u00e2hisidir. Kendilerine verilen emanetleri baki zannederek, bu emanetler \u00fczerinden kendilerine k\u00fc\u00e7\u00fck imparatorluk ihdas etmeye \u00e7al\u0131\u015fan, m\u00fcsebbibi aradan \u00e7\u0131kararak sebeplere r\u00e2m olan her ki\u015fi, sonu\u00e7ta kibir mikrobunun k\u0131skac\u0131nda insan olman\u0131n erdemine varamayacak, nefsin, s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan arzu ve isteklerinin elinde de oyuncak olmaktan ileri gidemeyecektir. Fakirlerle bir arada bulunup, konu\u015fmaktan utanan, onlar\u0131n sofras\u0131na oturmaktan imtina edip ka\u00e7\u0131narak b\u00fcy\u00fcklenen ma\u011frur her zengin, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n s\u0131rt\u0131ndan fakir-fukara edebiyat\u0131yla bir yerlere gelip, yine onlar\u0131n vergileriyle maa\u015f\u0131n\u0131 alarak onlara fil di\u015fi kulelerden bakan her y\u00f6netici, ilim silah\u0131n\u0131 ku\u015fanarak etrafta bulunan insanlara cahil yaftas\u0131n\u0131 her ortamda basarak nazar k\u0131lan her alim bu tav\u0131r ve davran\u0131\u015flar\u0131n, onlar\u0131 h\u00fcsrana s\u00fcr\u00fckleyece\u011fini bilmeleri gerekir. Neseplerinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131kararak, manay\u0131 geri planda tutup mezar ta\u015flar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen ve bunu kibir vesilesi yaparak, s\u00f6zde pirim elde etme\u011fe \u00e7al\u0131\u015fanlar da bunun Peygamber lisan\u0131 ile, \u201cCahiliye adab\u0131\u201d olarak nitelendirildi\u011fi ger\u00e7e\u011fini g\u00f6z ard\u0131 etmemelidirler. E\u015fref-i mahl\u00fbkat ve Usve-i hasene olan G\u00fcl Nebi\u2019nin sahabesiyle beraber y\u00fcr\u00fcrken onlar\u0131n geriden y\u00fcr\u00fcmelerine raz\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, kendisi onlar\u0131n meclisine geldi\u011finde Kendisi i\u00e7in k\u0131yam edilmesinden rahats\u0131z oldu\u011fu, Kendisinin huzuruna gelip de titreyen el\u00e7iye, \u201cBen kuru ekmek yiyen ve g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda oturan bir kad\u0131nca\u011f\u0131z\u0131n evlad\u0131y\u0131m.\u201d diyerek rahatlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, ilgili kaynaklardan bilinmektedir. \u0130nsanl\u0131k i\u00e7erisinde Rahman\u2019a en yak\u0131n olan G\u00fcl Nebi\u2019nin \u00fczerindeki Rahman\u2019\u0131n ahlak\u0131yla ahlaklanman\u0131n tabi bir neticesi olan bu hal, onun yolundan giderek menzile eren, \u00f6telerin \u00f6tesine vurgun ulv\u00ee ruhlarda da \u00e7ok net g\u00f6z\u00fckmektedir. Zira huzurlar\u0131na kendilerini \u00f6ven ki\u015filere kars\u0131, \u201cBiz iki \u015feyi unutmay\u0131z, birincisi kokan sudan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ikincisi ise topra\u011f\u0131n ba\u011fr\u0131na girecek olu\u015fumuz.\u201d diyerek cevap veren kutlu lisan, Muhammed\u00ee ve Rahm\u00e2n\u00ee olan ahl\u00e2kin bu hususta d\u0131\u015fa yans\u0131mas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

Kur\u2019an, insano\u011flunun benli\u011finde onulmaz yaralar a\u00e7an ve Allah kat\u0131nda \u00e7irkin say\u0131lan g\u00fcnahlardan birisi olarak tasvir edilen kibri ve onun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 pek \u00e7ok \u00e2yet-i kerimede irdelemektedir. Sahib-i kibr olanlar\u0131n kalplerinin m\u00fch\u00fcrlenece\u011fi, al\u00e7alm\u0131\u015f bir \u015fekilde cehenneme girecekleri, Allah taraf\u0131ndan sevilmeyecekleri bakiniz \u00e2yet-i kerimelerde nas\u0131l izah edilmektedir: \u201cYery\u00fcz\u00fcnde haks\u0131zl\u0131kla kibirlenenleri \u00e2yetlerinden \u00e7evirece\u011fim.\u201d (\u00c2raf, 7\/146) \u201cAllah b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan her zorban\u0131n kalbini m\u00fch\u00fcrler.\u201d (M\u00fc\u2019min, 40\/35) \u201c(Allah) o b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayanlar\u0131 sevmez.\u201d (Nahl, 16\/23) \u201cBana kulluk etmeyi kibirlerine yediremeyenler al\u00e7alm\u0131\u015f olarak cehenneme gireceklerdir.\u201d (M\u00fc\u2019min, 40\/60) \u201cYery\u00fcz\u00fcnde b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayarak y\u00fcr\u00fcme! Sen ne yeri yarabilir ne de da\u011flarla boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015febilirsin. B\u00fct\u00fcn bunlar, Rabbin kat\u0131nda \u00e7irkin say\u0131lan g\u00fcnahlard\u0131r.\u201d (Isra, 17\/37-38) \u201c\u0130nsanlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyip y\u00fcz \u00e7evirme, yery\u00fcz\u00fcnde b\u00f6b\u00fcrlenerek y\u00fcr\u00fcme. Allah, kendini be\u011fenip \u00f6v\u00fcnen hi\u00e7bir kimseyi \u015f\u00fcphesiz ki sevmez.\u201d (Lokman, 31\/18)Yegane azamet ve kibriyan\u0131n, \u00f6l\u00fcy\u00fc diriden, diriyi \u00f6l\u00fcden \u00e7\u0131karan, gece ile g\u00fcnd\u00fcz\u00fc birbirine girdiren, yer-g\u00f6k ve ikisi aras\u0131nda bulunan her \u015feyin ve k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcn\u00fcn sahibi olan Allah\u2019a ait oldu\u011fu mutlakt\u0131r. Bin\u00e2enaleyh kibir ve azamet s\u0131fatlar\u0131yla muttas\u0131f olmak O\u2019na yak\u0131\u015f\u0131r. Elde edilen k\u0131sa s\u00fcreli d\u00fcnya nimetlerini kibir vas\u0131tas\u0131 yapmak s\u00fbretiyle Hakk\u2019\u0131 iptal ve insanlar\u0131 tahkir edenler tarih sayfalar\u0131nda daima kara bir leke olarak yerlerini alm\u0131\u015flard\u0131r. Rahman\u2019\u0131 kendilerine rakip olarak se\u00e7en bu zavall\u0131lar, a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131klar\u0131 insanlar\u0131n semaya uzanan elleri aras\u0131nda ufalanm\u0131\u015flard\u0131r. Rahman\u2019dan ba\u015fka hi\u00e7bir misafiri olmayan engin g\u00f6n\u00fcller de, tarih boyunca zaman, zaman kendilerinde varl\u0131k hisseden kimseler taraf\u0131ndan onlar\u0131n mahv\u0131na sebep olan bu kibir duygusuyla a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015flard\u0131r. K\u0131nayanlar\u0131n k\u0131namalar\u0131na ve a\u015fa\u011f\u0131lamalar\u0131na ald\u0131r\u0131\u015f etmeden Hakk\u2019\u0131 ve onun r\u0131zas\u0131n\u0131 merkeze alarak insanl\u0131\u011fa hizmet etmek ve d\u00fcnyay\u0131 imar etmek isteyen bu g\u00fczeller, eninde sonunda galip gelirken, kibre dayanarak veya bula\u015farak i\u015f bitirmek isteyenler, zaman, zaman galipmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnseler de asl\u0131nda ma\u011flup olmu\u015flar ve daima da olacaklard\u0131r. Kibir s\u0131fat\u0131n\u0131 tak\u0131nan her ki\u015finin azaba du\u00e7ar olaca\u011f\u0131 ilgili kutsi hadiste \u015f\u00f6yle vurgulanmaktad\u0131r. Eb\u00fb Said ve Eb\u00fb Hureyre (r.anh\u00fcma) anlat\u0131yor: \u201cRes\u00fblullah (s.a.v.) buyurdular ki: \u201cAllah Te\u00e2l\u00e2 s\u00f6yle buyurdu: B\u00fcy\u00fckl\u00fck r\u0131damd\u0131r, izzet de izar\u0131md\u0131r. Kim bu iki \u015feyde Benimle niza ederse ona azab veririm.\u201d (M\u00fcslim, Birr, 136; Eb\u00fb Davud, Libas, 29)<\/p>\n

Hayat\u0131nda aff\u0131 ve tevazuu \u00f6ne alan Nebiy-yi Ekrem Efendimiz (s.a.v.) m\u00fctevaz\u0131 olunmas\u0131 hususunda kendisine Rahman\u2019\u0131n vahyi bulundu\u011funu ifade etmektedir: \u0130yaz \u0130bnu Himar (r.a.) anlat\u0131yor: Res\u00fblullah (s.a.v.) buyurdular ki: Allah Bana; m\u00fctevazi olun, \u00f6yle ki, kimse kimseye zulmetmesin, kimse kimseye kar\u015f\u0131 b\u00f6b\u00fcrlenmesin, diye vahyetti.\u201d (Eb\u00fb Davud, Edeb, 48)<\/p>\n

Kibrin tan\u0131mlanmas\u0131 hususunda zaman, zaman Hz. Peygamber\u2019e sahabeler taraf\u0131ndan sorular sorularak, Allah ve Res\u00fbl\u00fc taraf\u0131ndan \u015fiddetle zemmedilen bu hale d\u00fc\u015f\u00fclmemesi hususunda \u00e7aba sarf edilmi\u015ftir. Nitekim g\u00fczel giyinmeyi seven yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir sahabe, giyim-ku\u015fam hususunda en g\u00fczele talip oldu\u011funu ve bu hususta ayak ba\u011f\u0131nda dahi olsa ge\u00e7ilmek istemedi\u011fini ifade ederek, bu durumun kibir olup-olmad\u0131\u011f\u0131 hususunda Hz. Peygamber (s.a.v.)\u2019e ba\u015fvurmu\u015f ve kendisinin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir. Eb\u00fb Hureyre (r.a.) anlat\u0131yor: \u201cYak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir adam Res\u00fblullah (s.a.v.)\u2019a gelerek, ben g\u00fczelli\u011fi seviyorum. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi bana g\u00fczellik verilmi\u015f. Kimsenin beni, ayakkab\u0131 ba\u011f\u0131 bile olsa bu hususta ge\u00e7mesinden ho\u015flanm\u0131yorum. Ey Allah\u2019\u0131n Res\u00fbl\u00fc! Bu (haram olan) kibre girer mi, diye sordu. Aleyhissel\u00e2tu ve\u2019s-selam, \u201cHay\u0131r.\u201d buyurdular. Ancak kibr, Hakk\u2019\u0131 iptal, halk\u0131 tahkirdir.\u201d (Eb\u00fb D\u00e2vud, Libas, 29)<\/p>\n

Yiyim ve giyim hususunda da israf ve tekebb\u00fcr kavramlar\u0131n\u0131n altlar\u0131 Nebev\u00ee \u00fcslupla \u00e7izilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re me\u015fr\u00fb \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7erisinde kalmak, yani israf\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn kesilmesi, yenen veya giyilen \u015feylerin kibir vas\u0131tas\u0131 yap\u0131lmamas\u0131 bu hususta aranan temel \u015fartlardand\u0131r. \u0130bn Amr \u0130bn\u2019il-As (r.a.) anlat\u0131yor: \u201cRes\u00fblullah (s.a.v.) buyurdular ki: \u201cYiyiniz, tasadduk ediniz, giyiniz. Fakat bunlar\u0131 yaparken israfa ve tekebb\u00fcre ka\u00e7may\u0131n\u0131z.\u201d (Nes\u00e2i, Zekat, 66)<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra hadis kaynaklar\u0131nda kibr ehli kimseler cehennem ehli olarak vasfedilmekte[4] ve ayr\u0131ca kalbinde hardal tanesi kadar kibr bulunan kimselerin de cennete giremeyece\u011fine[5] yer verilmektedir. Harb meydan\u0131nda ve kibreden kimselere kars\u0131 m\u00fcsaade edilen kibrin \u00f6zelde sahibini, genelde ise o kimsenin muhatap oldu\u011fu bireyleri huzursuz ve rahats\u0131z etti\u011fi, bu tip insanlarla da sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrekli bir ileti\u015fimin kurulamad\u0131\u011f\u0131 herkes\u00e7e malumdur. Kibrin yerine tevazuu, sert ve kabal\u0131\u011f\u0131n yerine hilmi ve aff\u0131 \u00f6ne alanlar kimi zaman haks\u0131zl\u0131klara maruz kalsalar da, sonunda ba\u015f tac\u0131 edilmi\u015flerdir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda insanin kendisine verilen bir tak\u0131m yetenek ve emanetler sayesinde belli noktalara gelmesi gerek bu konuma geli\u015finde ve gerekse bu konuma geldikten sonra ki\u015finin kendisinde bulunan \u00f6zg\u00fcven duygusunu burada s\u00f6z konusu olan kibr duygusu ile kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. K\u00f6k\u00fc sa\u011flam temellere dayal\u0131 olan \u00f6zg\u00fcven, ki\u015finin ba\u015far\u0131s\u0131nda vazge\u00e7ilmezken, bu \u00f6zg\u00fcvenin ucub ve kibre d\u00f6n\u00fc\u015fmemesine, yani \u00f6zg\u00fcven ile kibr aras\u0131nda bulunan ince \u00e7izgiye \u00e7ok dikkat etmek gerekir. K\u00f6k\u00fc Rahman\u2019a ve O\u2019nun de\u011ferlerine r\u00e2m, arkas\u0131na ilmi alan, e\u015fyay\u0131, k\u00e2inat\u0131 ve d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015fen \u015fartlar\u0131 \u00f6ne alarak okumaya dayal\u0131 bir \u00f6zg\u00fcven, sahibi oldu\u011fu ki\u015fi ve toplumlar\u0131 ba\u015far\u0131 ve huzura eri\u015ftirmekten gayri bir \u015fey yapmayacakt\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik mekanlar\u0131nda bulunan \u0130slam toplumunun arzu edilen noktalara gelmesinde de pek \u00e7ok s\u00e2ikle beraber, bu toplumun kendisine duydu\u011fu \u00f6zg\u00fcveni, yukar\u0131da say\u0131lan ilkeler do\u011frultusunda yeniden elde etmesi veya yenilemesi gerekmektedir.<\/p>\n

\u0130nsanin \u00f6z\u00fcn\u00fc buland\u0131rarak helakine sebep olan kibirden uzak durmak, kibrin Rahman\u2019a ait bir s\u0131fat oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini h\u00fccrelerimize de\u011fin bizzat hissetmek suretiyle tevazu ve takva elbisesini giyinmek, bizlere emanet olarak bah\u015fedilen her nimetin, Mutlak Sahibine (c.c.) her dem \u015f\u00fckr\u00e2n-i nimet i\u00e7erisinde olmak dile\u011fi ve duas\u0131yla\u2026<\/p>\n

\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2013<\/p>\n

Dipnotlar:
\n[1] Eb\u00fb Davut, Libas, 29
\n[2] \u00d6rnekleriyle T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zl\u00fck, (Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131), Ankara, 1995, C. II, sh. 1687 (IV. Cilt)
\n[3] \u0130mam Gazali, \u0130hy\u00e2u Ul\u00fbmi\u2019d-D\u00een, \u0130stanbul, 1986, (trc. A. Serdaro\u011flu), c. III, sh. 791.
\n[4] Buhari, Edeb, 61; M\u00fcslim, Cennet, 46; Tirmizi, Cehennem, 13
\n[5] M\u00fcslim, \u0130man, 147; Eb\u00fb Davud, Edeb, 29; Tirmizi, Birr, 61. Hadis metninin yorumlanmas\u0131 hususunda Hattab\u00ee ve Nevev\u00ee farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlarda bulunmaktad\u0131r. Hattabi hadiste s\u00f6z konusu olan kibirden maksad\u0131n k\u00fcf\u00fcr oldu\u011funu ifade ederken, Nevev\u00ee burada ifade edilenin aynen kibir oldu\u011fu noktas\u0131ndad\u0131r. O\u2019na g\u00f6re Allah dilerse bu ki\u015fiyi affeder veya cezas\u0131n\u0131 \u00e7ektikten sonra temizlenmi\u015f olarak cennete girdirir. Sonu\u00e7ta cennete giren bu kimsede kibr nam\u0131na bir \u015fey bulunmaz demektedir. \u0130lgili hadislerin yorumu i\u00e7in bkz. \u0130brahim Canan, Hadis K\u00fclliyati K\u00fct\u00fcb-i Sitte Terc\u00fcme ve \u015eerhi, Ankara, 1995. C. XV, sh. 24-25<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lisan-i Neb\u00ee\u2019nin \u201cHakk\u2019\u0131 iptal, halk\u0131 tahkir\u201d[1] olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 kibr, T\u00fcrk\u00e7e\u2019mizde tevazu kelimesinin z\u0131tt\u0131 olarak b\u00fcy\u00fckl\u00fck, ululuk, azamet, b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslama, kendisini \u00fcst\u00fcn sayma, b\u00fcy\u00fcklenme, gurur gibi manalar\u0131 b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131maktad\u0131r.[2] Kibir kelimesi ile zaman, zaman beraber kullan\u0131lan ucub kelimesi ise, ki\u015finin mutlak surette kendisini be\u011fenmesi olarak tarif edilebilir. \u0130mam-i Gazali ucbu kibrin sebeplerinden birisi olarak zikrederek, ucbun […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-959","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkish-essays"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/959","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=959"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/959\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":963,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/959\/revisions\/963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=959"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=959"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=959"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}