{"id":1036,"date":"2021-10-21T16:31:12","date_gmt":"2021-10-21T14:31:12","guid":{"rendered":"http:\/\/dr-cinar.com\/kuran-ve-hadis-metinlerinde-tevekkuel-anlayisi"},"modified":"2021-10-21T16:31:12","modified_gmt":"2021-10-21T14:31:12","slug":"kuran-ve-hadis-metinlerinde-tevekkuel-anlayisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/turkish-essays\/kuran-ve-hadis-metinlerinde-tevekkuel-anlayisi\/","title":{"rendered":"Kur\u2019an ve Hadis Metinlerinde Tevekk\u00fcl Anlay\u0131\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\">Tevekk\u00fcl; T\u00fcrk\u00e7e\u2019mizde kadere raz\u0131 olma, her isini Allah\u2019a b\u0131rakma, Allah\u2019tan bekleme, \u00fczerine d\u00fc\u015fen her gayreti g\u00f6sterip, ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetmedi\u011fi yerde Allah\u2019a g\u00fcvenme gibi manalar\u0131 b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131maktad\u0131r. (\u00d6rnekleriyle T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck: Ankara 1996, IV\/2871) Tasavvuf literat\u00fcr\u00fcnde ise tevekk\u00fcl, Allah\u2019\u0131n kat\u0131nda olana g\u00fcvenip halk\u0131n elinde-avucunda olana g\u00f6z dikmeme, vaat edilene g\u00fcvenme, her hal\u00fck\u00e2rda sadece Allah\u2019a s\u0131\u011f\u0131nma, vesvese, endi\u015fe ve r\u0131z\u0131k kayg\u0131s\u0131 halini yok edip, insan\u0131 huzura ve rahata kavu\u015fturan Mevl\u00e2\u2019ya g\u00fcvenme hali gibi manalara gelmektedir. (S. Uluda\u011f: Tasavvuf Terimleri S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, \u0130stanbul 1977, s. 531) Bu hal \u00fczere olan kimselere de m\u00fctevekkil veya tevekk\u00fcl ehli, denmektedir.<\/p>\n<p align=\"justify\">&nbsp;<span id=\"more-83\"><\/span><\/p>\n<p>Asl\u0131nda tevekk\u00fcl, yeri ve g\u00f6\u011f\u00fc yaratarak bizleri annelerimizin kar\u0131nlar\u0131nda diledi\u011fi gibi \u015fekillendiren, evveli ve \u00e2hiri olmayan, kendisinden gelip kendisine d\u00f6nmekte oldu\u011fumuz y\u00fcce kudret kars\u0131s\u0131nda kulun duydu\u011fu veya duymas\u0131 gerekti\u011fi acziyetin ve teslimiyetin lis\u00e2n-i hal ile ilan\u0131d\u0131r. Sebepleri g\u00f6z ard\u0131 etmeden, e\u015fyan\u0131n tabii kaide ve kurallar\u0131n\u0131 zorlamadan yani k\u0131sacas\u0131 S\u00fcnnetullah\u0131 esas almak s\u00fbretiyle meydana gelen sonu\u00e7larda, sebep ve m\u00fcsebbip ili\u015fkisini bidayetinden itibaren i\u00e7erde ve d\u0131\u015far\u0131da dengeli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde kurma anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r tevekk\u00fcl\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div align=\"justify\">Tevekk\u00fcl, kimilerinin anlad\u0131\u011f\u0131 ve anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, tembelli\u011fin ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine fatura edildi\u011fi bir adres olmaktan ziyade, \u00fcretmeyi ve verimlili\u011fi esas alarak d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 ve ahiretlerini sebep-m\u00fcsebbip dengesini Rabb\u00e2n\u00ee k\u0131vamda kurarak imar etmeye \u00e7al\u0131\u015fan kutlu y\u00fcreklerin, Mevl\u00e2\u2019ya duyduklar\u0131 iman, ihsan ve teslimiyetin parolas\u0131d\u0131r.Rahman\u2019dan ald\u0131klar\u0131 kutlu mesajlar\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nlatarak, onlar\u0131n d\u00fcnya ve ahiretini imar etmelerine yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015fan peygamberlerin kavimleri ile olan m\u00fcnasebetlerinde kendi konum ve tutumlar\u0131n\u0131 tevekk\u00fcl kavram\u0131 ile ifade ettiklerine Kur\u2019an\u2019\u0131n ilgili ayetlerinde s\u0131k\u00e7a \u015fahit olmaktay\u0131z. \u0130lgili \u00e2yetler incelendi\u011finde tevekk\u00fcl kavram\u0131n\u0131n Rahman\u2019a dayanmak, g\u00fcvenmek ve teslim olmak manalar\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131kla hissedilmektedir. Kavmini uyararak, onlar\u0131n kendisine ne yapacaklarsa m\u00fchlet vermeden yapmalar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Hz. Nuh, bu husustaki metanet ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tevekk\u00fcl kavram\u0131 \u00fczerine oturtmaktad\u0131r: \u201cOnlara Nuh\u2019un haberini oku: Hani o kavmine demi\u015fti ki: \u2018Ey kavmim! E\u011fer benim (aran\u0131zda) durmam ve Allah\u2019\u0131n ayetlerini hat\u0131rlatmam size a\u011f\u0131r geldi ise, ben yaln\u0131z Allah\u2019a dayan\u0131p g\u00fcvenirim. Siz de ortaklar\u0131n\u0131zla beraber toplan\u0131p yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131n. Sonra i\u015finiz ba\u015f\u0131n\u0131za dert olmas\u0131n. Bundan sonra (verece\u011finiz) h\u00fckm\u00fc, bana uygulay\u0131n ve bana m\u00fchlet de vermeyin.\u201d (Yunus: 10\/71) Hz. Hud\u2019un i\u00e7erisinde bulundu\u011fu tevekk\u00fcl halini bakiniz Kur\u2019an kendi dilinden nas\u0131l tarif etmektedir: \u201cBen, benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan Allah\u2019a dayand\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcr\u00fcyen hi\u00e7bir varl\u0131k yoktur ki, O, onun per\u00e7eminden tutmu\u015f olmas\u0131n. \u015e\u00fcphesiz Rabbim dosdo\u011fru yoldad\u0131r.\u201d (Hud:11\/56) \u00c7ocuklar\u0131na \u00e7e\u015fitli tavsiyelerde bulunan Hz. Yakup, onlardan tevekk\u00fcl halini yakalamalar\u0131n\u0131 ve yaln\u0131zca O\u2019na dayanmalar\u0131n\u0131 istemektedir: \u201cSonra s\u00f6yle dedi: O\u011fullar\u0131m! (\u015eehre) hepiniz bir kap\u0131dan girmeyin, ayr\u0131, ayr\u0131 kap\u0131lardan girin. Ama Allah\u2019tan (gelecek) hi\u00e7bir \u015feyi sizden savamam. H\u00fck\u00fcm Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131n\u0131n de\u011fildir. (Onun i\u00e7in) ben yaln\u0131z O\u2019na dayand\u0131m. Tevekk\u00fcl edenler yaln\u0131z O\u2019na dayans\u0131nlar.\u201d (Yusuf: 12\/67) B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yani s\u0131ra Kur\u2019an\u2019da, Hz. Musa\u2019n\u0131n tevekk\u00fcl halini yakalayarak, Allah\u2019a dayanmalar\u0131 hususunda kavmine kar\u015f\u0131 yapm\u0131\u015f oldu\u011fu davete (Yunus: 10\/84) ve Hz. \u0130brahim\u2019e iman etmi\u015f kimselerinde tevekk\u00fcl halini yakalayarak, Allah\u2019a teslim olduklar\u0131na yer verilmektedir (M\u00fcmtehine: 60\/4). \u00d6zelde hitap ettikleri toplum ve genelde ise insanl\u0131k i\u00e7in yegane \u00fcsve ve \u00f6rnek olan bu kutlu kimselerin gerek i\u00e7erisinde bulunduklar\u0131 halin izhar\u0131 gerekse hitap ettikleri muhataplar\u0131n yakalamas\u0131 gereken bir hal olmas\u0131 sadedinde tevekk\u00fcl kavram\u0131n\u0131 ilgili ayetlerde \u00f6ne \u00e7\u0131karmalar\u0131 dikkati \u015f\u00e2y\u00e2nd\u0131r. S\u00f6z konusu ayetlerde kendisine dayan\u0131lan ve tevekk\u00fcl edilen Allah\u2019\u0131n g\u00fcc\u00fc ve kudretine vurgu yap\u0131lmas\u0131, bu g\u00fc\u00e7 ve kudretin sahibinin dayan\u0131lmas\u0131 ve teslim olunmas\u0131 gereken yeg\u00e2ne merci olarak izhar edilmesi ise ayetlere ilk bak\u0131\u015fta g\u00f6ze \u00e7arpan di\u011fer \u00f6nemli boyutlard\u0131r.<\/p>\n<p>Kur\u2019an kimi ayetlerde direk m\u00fcminlere hitap ederek Allah\u2019\u0131n tevekk\u00fcl edenleri sevdi\u011fi ifade edilmekte, onlardan Allah\u2019a tevekk\u00fcl etmeleri istenerek, tevekk\u00fcl ehli olan kimselerin \u00fczerinde \u015feytan\u0131n hakimiyetinin olamayaca\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r: \u201c(\u2026) Allah, kendisine dayan\u0131p g\u00fcvenenleri sever.\u201d (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n: 3\/159) \u201cGer\u00e7ek \u015fu ki, iman edip de yaln\u0131z Rablerine tevekk\u00fcl edenler \u00fczerinde (\u015feytan\u0131n) bir hakimiyeti yoktur.\u201d (Nahl: 16\/99) \u201cAllah size yard\u0131m ederse, art\u0131k size \u00fcst\u00fcn gelecek hi\u00e7 kimse yoktur. E\u011fer sizi b\u0131rak\u0131verirse, ondan sonra size kim yardim eder? M\u00fcminler ancak Allah\u2019a g\u00fcvenip dayanmal\u0131d\u0131rlar.\u201d (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n: 3\/160) \u201cDe ki: Allah\u2019\u0131n bizim i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fkas\u0131 bize asla eri\u015fmez. O bizim Mevl\u00e2\u2019m\u0131zd\u0131r. Onun i\u00e7in m\u00fcminler yaln\u0131z Allah\u2019a dayan\u0131p g\u00fcvensinler.\u201d (Tevbe: 9\/51) \u201cAllah, O\u2019ndan ba\u015fka hi\u00e7bir ilah yoktur. M\u00fcminler yaln\u0131z Allah\u2019a dayan\u0131p g\u00fcvensinler.\u201d (Teg\u00e2b\u00fcn: 64\/13) \u201cHem bize yollar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu halde ne diye biz, Allah\u2019a dayan\u0131p g\u00fcvenmeyelim? Sizin bize verdi\u011finiz eziyete elbette katlanaca\u011f\u0131z. Tevekk\u00fcl edenler yaln\u0131z Allah\u2019a tevekk\u00fclde sebat etsinler.\u201d (\u0130brahim: 14\/12) \u201cM\u00fcminler ancak, Allah an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman y\u00fcrekleri titreyen, kendilerine Allah\u2019\u0131n ayetleri okundu\u011funda imanlar\u0131n\u0131 art\u0131ran ve yaln\u0131z Rablerine dayan\u0131p g\u00fcvenen kimselerdir.\u201d (Enfal: 8\/2) \u201cOnlar sadece Rablerine tevekk\u00fcl ederek sabredenlerdir.\u201d (Nahl: 16\/42) Allah\u2019a tevekk\u00fcl eden kimseler \u00fczerinde \u015feytan\u0131n hakimiyeti olamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin ayetin tefsirinde \u0130bn Kesir (\u00f6. 774 H.) baz\u0131 kimselerin bu ayeti Kur\u2019an\u2019da bulunan di\u011fer bir ayet ile (Hicr: 15\/40) a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131n\u0131 ifade etmektedir. (\u0130bn Kesir, Muhtasar, II\/342) S\u00f6z konusu olan ayette \u015feytan, insanlar\u0131 Rahman\u2019\u0131n yolundan al\u0131koyaca\u011f\u0131n\u0131, fakat onlar\u0131n i\u00e7erisinde ihlas s\u0131rr\u0131na mazhar olan, Yarat\u0131c\u0131\u2019ya olan ubudiyet ve teslimiyetin tad\u0131na varan, Rahman\u2019\u0131n nuru ile i\u00e7erlerini ve d\u0131\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 imar eden kutlu z\u00fcmreye dokunamayaca\u011f\u0131n\u0131 kendi lisan\u0131 ile hayk\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Mana itibariyle birbirlerine \u00e7ok yak\u0131n olan bu iki ayet-i kerimede tevekk\u00fcl-ihlas, m\u00fctevekkil-muhlis kavramlar\u0131 aras\u0131nda yak\u0131n bir ba\u011flant\u0131n\u0131n oldu\u011fu, bu iki kavram\u0131n farkl\u0131 ayetlerde adeta ayni manada kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\u0130lgili ayetlerde m\u00fcminlerden tevekk\u00fcl halini yakalamalar\u0131 istenirken ayn\u0131 istek baz\u0131 ayetlerde uyar\u0131c\u0131 ve m\u00fcjdeleyici olarak insanl\u0131\u011fa g\u00f6nderilen Hz. Peygamber\u2019den de istenmektedir: \u201c(Ey Muhammed) B\u00f6ylece Seni, kendilerinden \u00f6nce nice \u00fcmmetlerin gelip ge\u00e7ti\u011fi bir \u00fcmmete g\u00f6nderdik ki, Sana vahyetti\u011fimizi onlara okuyas\u0131n. Onlar Rahman\u2019\u0131 ink\u00e2r ediyorlar. De ki: O, Benim Rabbimdir. O\u2019ndan ba\u015fka Tanr\u0131 yoktur. Sadece O\u2019na tevekk\u00fcl ettim ve d\u00f6n\u00fc\u015f sadece O\u2019nad\u0131r.\u201d (Ra\u2019d: 13\/30) \u201cO halde Sen, Allah\u2019a g\u00fcvenip dayan. \u00c7\u00fcnk\u00fc Sen apa\u00e7\u0131k hakikat \u00fczeresin.\u201d (Neml: 27\/97) \u201cAllah\u2019a g\u00fcven. Vekil olarak Allah yeter.\u201d (Ahzab: 33\/3) \u201cKafirlere ve m\u00fcnaf\u0131klara boyun e\u011fme. Onlar\u0131n eziyetlerine ald\u0131rma. Allah\u2019a g\u00fcvenip dayan, vekil ve destek olarak Allah yeter.\u201d (Ahzab: 33\/48) \u201c(\u2026) De ki: Bana Allah yeter. Tevekk\u00fcl edenler, ancak O\u2019na g\u00fcvenip dayan\u0131rlar.\u201d (Z\u00fcmer: 39\/38) M\u00fc\u015friklerin eziyet ve sata\u015fmalar\u0131yla bunalan g\u00fcl Nebi, O\u2019na O\u2019ndan daha yak\u0131n olan ve O\u2019nu insanl\u0131\u011fa rahmet olarak g\u00f6nderen Mevl\u00e2\u2019s\u0131 taraf\u0131ndan i\u00e7erisinde tevekk\u00fcl kavramlar\u0131n\u0131n s\u0131k\u00e7a vurguland\u0131\u011f\u0131 bu ayetler yuma\u011f\u0131 ile teselli edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu ayetler yuma\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131labilecek mana, O\u2019na dayanmak, O\u2019na g\u00fcvenmek, O\u2019na teslim ve r\u00e2m olmak\u2026 O\u2019nu hayat\u0131n her deminde g\u00f6zeterek, \u00f6telerin \u00f6tesine bakabilmek\u2026 D\u00fcnyay\u0131 ve ahireti O\u2019na duyulan o sonsuz sevginin ve a\u015fk\u0131n ekseninde imar etmek\u2026 Kullu\u011fun ve teslimiyetin engin sahillerine \u0130l\u00e2h\u00ee koordinatlar\u0131n e\u015fli\u011finde yelken a\u00e7arak e\u015fref-i mahlukat olman\u0131n \u015ferefine nail olmak\u2026 Has\u0131l\u0131 ihlas ve ihsan makamlar\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131na vak\u0131f olmak suretiyle, Yaratan\u2019a yak\u00een kesbetmek ve bu suretle O\u2019nu her hal\u00fck\u00e2rda kendisine kendisinden daha yak\u0131n hissetmek\u2026<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu ayetlerin yani s\u0131ra Hz. Peygamber de bir \u00e7ok hadiste tevekk\u00fcl kavram\u0131na de\u011finmi\u015ftir. Hz. \u00d6mer\u2019den gelen bir rivayette Hz. Peygamber Rahman\u2019a hakk\u0131yla tevekk\u00fcl etmenin ne denli zor oldu\u011funu hatta O\u2019na hakk\u0131yla tevekk\u00fcl etmenin adeta m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bak\u0131n\u0131z ilgili hadiste nas\u0131l vurgulamaktad\u0131r: Hz. \u00d6mer (r.a.) anlat\u0131yor: \u201cRes\u00fclullah (s.a.v.) buyurdular ki: Siz Allah\u2019a hakk\u0131yla tevekk\u00fcl edebilseydiniz, sizleri de ku\u015flar\u0131 r\u0131z\u0131kland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi r\u0131z\u0131kland\u0131r\u0131rd\u0131. Sabahleyin a\u00e7 \u00e7\u0131kar, ak\u015fama tok d\u00f6nerdiniz.\u201d (Tirmiz\u00ee, Z\u00fchd 33, 2345)<\/p>\n<p>Konu ile ilgili di\u011fer bir hadiste ise yine Hz. Peygamber yukar\u0131daki hadiste oldu\u011fu gibi tevekk\u00fcl ve r\u0131z\u0131k kavram\u0131n\u0131 birbirleriyle ilintili olarak ele alarak s\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: Halid\u2019in o\u011fullar\u0131 Habbe ve Seva (r.anhuma) anlat\u0131yor: \u201cRes\u00fclullah (s.a.v.) bir \u015fey tamir etmekte iken yan\u0131na girdik. O i\u015fte kendisine yard\u0131m ettik. \u2018Baslar\u0131n\u0131z k\u0131m\u0131ldad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e r\u0131z\u0131k hususunda yeise d\u00fc\u015fmeyin. Zira insani annesi k\u0131pk\u0131z\u0131l, \u00fczerinde, hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 halde do\u011furur, sonra aziz ve celil olan Allah her \u00e7e\u015fit r\u0131z\u0131kla r\u0131z\u0131kland\u0131r\u0131r.\u2019 buyurdular.\u201d (\u0130bn Mace, Z\u00fchd 14)<\/p>\n<p>Yukar\u0131da verilen iki hadisin metni ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6ze \u00e7arpan ilk hususun r\u0131zk\u0131n kolayl\u0131kla elde edilmesi \u015fart\u0131n\u0131n tevekk\u00fcl halinin yakalanmas\u0131 oldu\u011fudur. Tevekk\u00fcl kavram\u0131n\u0131, tembelli\u011fin ve \u00fcretimsizli\u011fin adresi veya kendilerine kendilerinin emri alt\u0131nda r\u0131z\u0131k temin eden bir g\u00f6revli olarak alg\u0131layan ve alg\u0131latmaya \u00e7al\u0131\u015fan ve kendilerine de delil olarak yukar\u0131da zikredilen hadisleri veya ona benzer di\u011fer hadisleri dayanak alanlar, Kuran\u2019a ve onu tebli\u011f eden Hz. Peygamber\u2019e kars\u0131 b\u00fchtan i\u00e7erisinde olduklar\u0131n\u0131 bilmelidirler. Ki\u015finin kendi el eme\u011fiyle kazand\u0131\u011f\u0131ndan daha tatl\u0131 ve hay\u0131rl\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve iki g\u00fcn\u00fc birbirine e\u015fit olan kimsenin ziyanda oldu\u011funu beyan eden bir Neb\u00ee\u2019nin baz\u0131lar\u0131n\u0131n anlad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere ki\u015fileri \u00fcretmeye dayal\u0131 olmayan bir tevekk\u00fcl anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine y\u00f6nlendirmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu anlay\u0131\u015f yukarda \u00f6rneklerle tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z Kuran\u2019daki tevekk\u00fcl anlay\u0131\u015f\u0131na taban tabana z\u0131tt\u0131r. Ayr\u0131ca Neb\u00ee Ekrem\u2019in hayat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn par\u00e7as\u0131 bu anlay\u0131\u015f\u0131 reddetmektedir. Hayat\u0131 boyunca tabiat\u0131n ve e\u015fyan\u0131n kurallar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek, esbab\u0131 hi\u00e7e saymadan bir hayat s\u00fcren, sava\u015flarda z\u0131rh\u0131n\u0131 giyen, hurma a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n kural\u0131na g\u00f6re a\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 isteyen, i\u015fleri ehline tevdi etme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 sahabesine a\u015f\u0131layan nur Peygamber\u2019in bu ba\u011flamda \u00e7ok iyi okunmas\u0131 gerekmektedir. Nitekim Hz. Peygamber\u2019in konu ile ilgili di\u011fer bir hadisi onun tevekk\u00fcl hususundaki tavr\u0131n\u0131 bizlere \u00e7ok daha net anlatmaktad\u0131r. Enes b. Malik\u2019ten gelen rivayette kendisine gelerek devesini b\u0131rakarak mi yoksa ba\u011flayarak m\u0131 Allah\u2019a tevekk\u00fcl etmesi gerekti\u011fini s\u00f6yleyen bir ki\u015fiye devesini ba\u011flayarak Allah\u2019a tevekk\u00fcl etmesi gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir. (Tirmiz\u00ee, K\u0131yamet 125, 2025)<\/p>\n<\/div>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n tembellik ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 tevekk\u00fcl kavram\u0131 \u00fczerinde havale ederek ona dinden bir k\u0131l\u0131f uydurmalar\u0131na \u015fiddetle itiraz eden milli \u015fair, dine yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan bu etiketi maskaral\u0131k olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cAllah\u2019a dayand\u0131m!\u201d diye sen \u00e7\u0131kma yataktan<br \/>\nMana-yi tevekk\u00fcl bu mudur? Hey gidi n\u00e2d\u00e2n!<br \/>\nAlemde \u201ctevekk\u00fcl\u201d demek olsayd\u0131 \u201catalet\u201d,<br \/>\nMiras-i diyanetle ya\u015far m\u0131yd\u0131 bu millet?<br \/>\n\u00c7oktan k\u00fcrenin me\u015f\u015f\u2019al-i tevhid s\u00f6nerdi;<br \/>\nKur\u2019an duramaz, nezd-i il\u00e2h\u00eeye d\u00f6nerdi.<br \/>\n(M. Akif, Safahat, s. 430)<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015f, dedik\u00e7e \u015feriat, \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131n durdun.<br \/>\nOnun hesab\u0131na bir\u00e7ok hurafe uydurdun!<br \/>\nSonunda bir de \u201ctevekk\u00fcl\u201d soku\u015fturup araya<br \/>\nZavall\u0131 dini onunla \u00e7evirdin maskaraya!<br \/>\n(Safahat, 233)<\/p>\n<p>Kur\u2019an \u015fairi olarak takdim edilen Mehmet Akif\u2019in bu husustaki feryad\u0131na hak vermemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Zira tembellik ve atalet \u00fczerine kurulu olan bu anlay\u0131\u015f\u0131n \u0130slam \u00fcmmetini habis bir ur gibi kemirdi\u011fi ve kemirece\u011fi a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n<p>M. Akif Ersoy kendilerini m\u00fctevekkil olarak tan\u0131mlay\u0131p, tembelliklerini bu tan\u0131mla kamufle etmek isteyen zavall\u0131lar\u0131 da Huda\u2019n\u0131n rol\u00fcne soyunmakla bakiniz nas\u0131l su\u00e7lamaktad\u0131r:<\/p>\n<p>Ya sen nesin? M\u00fctevekkil! Yutulmaz art\u0131k bu!<br \/>\nBiraz da sayg\u0131 gerektir\u2026 Ne sayg\u0131s\u0131zl\u0131k bu!<br \/>\nHuda\u2019y\u0131 kendine kul yapt\u0131, kendi oldu Huda;<br \/>\nUtanmadan da tevekk\u00fcl diyor bu c\u00fcr\u2019ete\u2026 Ha?<br \/>\n(Safahat, s. 234)<\/p>\n<p>Tevekk\u00fcl\u00fcn asl\u0131nda ne denli b\u00fcy\u00fck bir fazilet oldu\u011fu ama zamanla ruhuna zerk edilen meskenetle nas\u0131l c\u00fczama d\u00f6nd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kutlu \u015fair y\u00fcre\u011finden kan damlayarak bak\u0131n\u0131z nas\u0131l m\u0131sralara d\u00f6kmektedir:<\/p>\n<p>Tevekk\u00fcl \u00f6yle yaman bir \u015fiar-i imand\u0131<br \/>\nKi kahraman-i fez\u00e2il dense sayand\u0131<br \/>\nYaz\u0131k ki ruhuna zerk ettiler de meskeneti,<br \/>\nC\u00fczama d\u00f6nd\u00fc, harap etti gitti memleketi!<br \/>\nTevekk\u00fcl olmasa kalmaz faziletin nam\u0131\u2026<br \/>\nGetir hayaline bir kere sadr-\u0131 \u0130slam\u2019\u0131<br \/>\n(Safahat, s.237)<\/p>\n<p>Buraya de\u011fin ifade edilen ayet ve hadislerden hareketle \u015funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz ki; tevekk\u00fcl kavram\u0131; ihlas, ihsan, ubudiyet ve teslimiyet kavramlar\u0131 ile yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7erisinde bulunan fazilet ve erdem kayna\u011f\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131 \u00f6telerin \u00f6tesine ta\u015f\u0131yacak, O\u2019na O\u2019ndan yak\u0131n olan Mutlak Sevgilinin kap\u0131lar\u0131n\u0131 aralayacak olan bu kaynak, O\u2019na inan\u0131p dayanan ve teslim olanlar i\u00e7in hayat\u0131n her an\u0131nda sonsuz bir g\u00fcce dayanman\u0131n ki\u015fiye bah\u015fetti\u011fi g\u00fcven ve metaneti temin edecektir. Nitekim k\u00f6k\u00fcnde teslimiyet ve ubudiyet bulunan bu kutlu kaynak ilgili ayetlerde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Peygamberlerin ba\u015flar\u0131na gelen s\u0131k\u0131nt\u0131 ve me\u015fakkatlerde has\u0131mlar\u0131na kars\u0131 ba\u015fvurduklar\u0131 ve dayand\u0131klar\u0131 yegane s\u0131\u011f\u0131nakt\u0131r. Peygamberlerin me\u015fakkat ve s\u0131k\u0131nt\u0131 halinde i\u00e7inde bulunduklar\u0131 metanet ve cesaretin yegane kayna\u011f\u0131 olan tevekk\u00fcl kavram\u0131n\u0131 atalet ve verimsizlik kavram\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmek, bu kavram\u0131 sebepleri terk ederek tabiat\u0131n kurallar\u0131n\u0131 hi\u00e7e saymak \u015feklinde form\u00fcle etmek, fevkalade yanl\u0131\u015ft\u0131r. Zira kimi el\u00e7ilerin hayat hikayeleri ve m\u00fccadeleleri, ba\u015flar\u0131na gelen musibet ve s\u0131k\u0131nt\u0131lara kar\u015f\u0131 ald\u0131klar\u0131 tav\u0131rlar bu anlay\u0131\u015f\u0131 tamamen reddetmektedir. \u00d6z\u00fc itibariyle insanlar\u0131n d\u00fcnya ve ahiretlerini imar etmeyi ama\u00e7layan ve ilk emri oku olan bir dinin, m\u00fcntesiplerini atalet ve tembelli\u011fe y\u00f6nlendirmesini ifade etmek; o dine, o dinin sahibine ve kutlu el\u00e7isine yap\u0131labilecek kuru bir iftirad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130slam \u00fcmmetinin i\u00e7erisinde; ihlas, ihsan, ubudiyet ve teslimiyetin bulundu\u011fu tevekk\u00fcl kavram\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcne uygun olarak anlamas\u0131 ve ya\u015famas\u0131, hayat\u0131 bu anlay\u0131\u015fla yeniden imar etmesi dile\u011fi ve duas\u0131yla.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tevekk\u00fcl; T\u00fcrk\u00e7e\u2019mizde kadere raz\u0131 olma, her isini Allah\u2019a b\u0131rakma, Allah\u2019tan bekleme, \u00fczerine d\u00fc\u015fen her gayreti g\u00f6sterip, ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetmedi\u011fi yerde Allah\u2019a g\u00fcvenme gibi manalar\u0131 b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131maktad\u0131r. (\u00d6rnekleriyle T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck: Ankara 1996, IV\/2871) Tasavvuf literat\u00fcr\u00fcnde ise tevekk\u00fcl, Allah\u2019\u0131n kat\u0131nda olana g\u00fcvenip halk\u0131n elinde-avucunda olana g\u00f6z dikmeme, vaat edilene g\u00fcvenme, her hal\u00fck\u00e2rda sadece Allah\u2019a s\u0131\u011f\u0131nma, vesvese, endi\u015fe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-1036","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkish-essays"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1036"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1036\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}