{"id":1051,"date":"2021-10-21T16:31:19","date_gmt":"2021-10-21T14:31:19","guid":{"rendered":"http:\/\/dr-cinar.com\/marifetullah"},"modified":"2021-10-21T16:31:19","modified_gmt":"2021-10-21T14:31:19","slug":"marifetullah","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/turkish-essays\/marifetullah\/","title":{"rendered":"Marifetullah"},"content":{"rendered":"

Marifet kelimesi T\u00fcrk\u00e7e\u2019mizde bilme, bili\u015f, ustal\u0131k, maharet, bilgi, tan\u0131mak ve a\u015final\u0131k gibi manalar\u0131 b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Sufilerin s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde vazge\u00e7ilmez yeri ve de\u011feri olan bu kavram; sufilerin bir tak\u0131m manevi haller ya\u015fayarak, manevi ve ilahi hakikatleri tadarak (i\u00e7 tecr\u00fcbe ile, vas\u0131tas\u0131z) elde ettikleri bilgi ve irfand\u0131r. Bu yoldan Hakk\u2019a dair elde edilen bilgiye m\u00e2rifetullah, buna sahip olan ki\u015fiye de \u00e2rif-i billah (\u00e2rif, uref\u00e2) denir. Marifet bu noktada hususi, tecr\u00fcb\u00ee, ameli ve tatbiki; ilim ise umumi, k\u00fclli, nazari ve m\u00fccerret bilgidir. H\u00fclasa ifade etmek gerekirse kalb, ke\u015ff ve ilhama dayal\u0131 bilgiye m\u00e2rifet ve irfan, akla ve nazari tecr\u00fcbelere dayal\u0131 bilgiye ise ilim denir. M\u00e2rifetin kayna\u011f\u0131 sezgi (ke\u015ff ve ilham), ilmin kayna\u011f\u0131 ise istidlaldir. M\u00e2rifet tasavvufi, ilim ise zahiri bilgidir.[1]<\/sup><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

\u00c2rif-i billah olan ay y\u00fczl\u00fc g\u00fczeller m\u00e2rifet kavram\u0131ndan ziyade m\u00e2rifetin sebep ve sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015flar ve Hakk\u2019\u0131 b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla tan\u0131man\u0131n O\u2019nun hakk\u0131nda ona uygun marifet sahibi olman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nda birle\u015ferek, bu konudaki acziyetlerini her dem ifade etmeden geri durmam\u0131\u015flard\u0131r. Onlar Marifetullah kavram\u0131n\u0131 ifade sadedinde; \u201cHakk\u2019\u0131 gere\u011fi gibi tan\u0131ma hususunda kulun acziyetini h\u00fccrelerine de\u011fin hissetmesidir.\u201d demi\u015flerdir. Bu hususta Hz. Ebubekir\u2019e dayand\u0131r\u0131lan bir ifadede de Sidd\u00eek-i Azam: \u201cMarifet, s\u00e2likin onun hakk\u0131nda m\u00e2rifet sahibi olmaktan aciz oldu\u011funu idrak etmesidir.\u201d diyerek bu noktada kulun acziyetinin ve bu acziyetin kul taraf\u0131nda idrak edilmesinin temel oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Nitekim Kuran\u2019da Cenab-\u0131 Hakk; \u201cAllah\u2019\u0131 hakk\u0131yla takdir edemediler.\u201d[2]<\/sup> buyurmaktad\u0131r. Bu ayet kimi m\u00fcfessirlerce Allah\u2019\u0131 hakk\u0131yla, gere\u011fi gibi tan\u0131yamad\u0131lar \u015feklinde tefsir edilmi\u015ftir.Tasavvuf konusunda de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fmalara imza atan Annemarie Schimmel ise \u015feriat, tarikat ve m\u00e2rifet kavramlar\u0131n\u0131 k\u0131sa, k\u0131sa ifade ederken T\u00fcrkiye\u2019de bu kavramlar \u015f\u00f6yle adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r, diyerek s\u00f6ze ba\u015flar ve \u015feriat\u0131; \u201csen sensin ben benim\u201d, tarikat\u0131; \u201csen sensin ben de senim\u201d, m\u00e2rifet kavram\u0131n\u0131 ise \u201cne ben var\u0131m ne de sen\u201d diyerek ifade etmektedir.[3]<\/sup><\/p>\n

M\u00e2rifetten nasibd\u00e2r olan kimselerin belli mesafeler kat ederek, belli duraklara u\u011frayarak hedefe ula\u015ft\u0131klar\u0131 ve bu kutlu kimselerin b\u00fcnyelerinde ta\u015f\u0131malar\u0131 gereken kimi hasletler zaman, zaman ilgili eserlerde zikredilmi\u015ftir. Ku\u015feyri Risale\u2019sinde sufilerce m\u00e2rifeti elde etmenin birtak\u0131m vas\u0131flar gerektirdi\u011fini ifade ederek bu vas\u0131flar\u0131 \u015f\u00f6yle izah etmektedir: \u201cSufilere g\u00f6re m\u00e2rifet \u015fu vas\u0131flara haiz olan ki\u015finin s\u0131fat\u0131d\u0131r: Bu ki\u015fi Hak Subhanehu ve Teala\u2019y\u0131 \u00f6nce s\u0131fat ve isimleri ile tan\u0131r, sonra Hakk ile olan muamelesinde s\u0131dk ve ihlas \u00fczere bulunur. Sonra k\u00f6t\u00fc huylardan ve bu huylara ait afetlerden temizlenerek \u00e2r\u00ee hale gelir. Daha sonra Hakk\u2019\u0131n kap\u0131s\u0131nda uzun uzad\u0131ya bekler ve daimi surette kalbi ile itikaf halinde bulunur. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n semeresi ve sonucu olarak Allah u Teala\u2019dan g\u00fczel bir tevecc\u00fche nail olur. Allah onun b\u00fct\u00fcn hallerinde s\u0131dk \u00fczere olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, o kimseden nefsin hevacis ve havat\u0131r\u0131 kesilir, (nefis ona arzu izhar etmez hale gelir), o kimse kendisini Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131na davet eden hi\u00e7 bir \u015feye kulak vermez duruma gelir. B\u00f6ylece kul; halka yabanc\u0131, nefsin afetlerinden beri ve uzak olur. Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131 ile s\u00fckunet ve huzur bulma ve Hakk\u2019tan gayrisini m\u00fclahaza etme durumundan temizlenir. S\u0131rran ve ruhen Allah Teala ile m\u00fcnacat\u0131 devam eder, her lahza Allah\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc tahakkuk ettirir. \u0130lahi kudretin tasarruflar\u0131n\u0131n ne \u015fekilde cereyan etti\u011fine dair s\u0131rlar\u0131 Hakk Subhanehu ve Teala\u2019n\u0131n t\u00e2rifi ve talimi ile al\u0131r. \u0130\u015fte o zaman b\u00f6yle kimseye \u00e2rif denir. Onun bu hali ise m\u00e2rifet ismini al\u0131r.\u201d[4]<\/sup><\/p>\n

Sehl b. Abdillah et-T\u00fcsteri\u2019de s\u00e2likin m\u00e2rifete giden bu yolculu\u011funu ve bu yol \u00fczerindeki duraklar\u0131 bak\u0131n\u0131z nas\u0131l anlatmaktad\u0131r: \u201cM\u00fcptedi m\u00fcride ilk emredilen \u015fey k\u00f6t\u00fc davran\u0131\u015flardan uzakla\u015fmakt\u0131r. Ard\u0131ndan iyi davran\u0131\u015flara ge\u00e7mek; yaln\u0131z Allah\u2019\u0131n emrine y\u00f6nelmek, ir\u015fat yolunda durmak, ard\u0131ndan sebat, beyan, kurbiyyet, m\u00fcnacat, musafat, m\u00fcvalat, s\u0131ra ile gelir. Art\u0131k b\u00f6yle birinin murad\u0131, r\u0131za ve teslim; hali de tefviz ve tevekk\u00fcld\u00fcr. Bunlar\u0131n ard\u0131ndan Allah o kuluna m\u00e2rifet ihsan eder.\u201c[5]<\/sup><\/p>\n

E\u015frefo\u011flu Rumi marifetullah\u0131n \u00fc\u00e7 mertebesi bulundu\u011funu ve bunlar\u0131n i\u00e7erisinde son mertebede bulunun marifet-i h\u00e2ssu\u2019l-h\u00e2ssi hakiki marifet olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu nevi m\u00e2rifet bilincinin de fena makam\u0131n\u0131 yakalam\u0131\u015f, h\u00e2ssu\u2019l h\u00e2s olan kimselerde bulunabilece\u011fini ifade etmektedir.[6]<\/sup><\/p>\n

Sufilerin temelde d\u00fcnyaya ve onun de\u011ferlerine kar\u015f\u0131 g\u00f6n\u00fcl olarak mesafeli durduklar\u0131, Rahman ve O\u2019na ait de\u011ferlerin kokusunun al\u0131nmas\u0131 noktas\u0131nda masivaya kar\u015f\u0131 tak\u0131n\u0131lan bu tavr\u0131n elzem ve hayati de\u011ferde oldu\u011fu bilinen bir olgudur. M\u00e2rifet makam\u0131n\u0131 yakalam\u0131\u015f g\u00f6n\u00fcl sultanlar\u0131ndan birisi olan Beyazid Bistami bu hususta kendisine m\u00e2rifet makam\u0131n\u0131 nas\u0131l elde etti\u011fini soran birisine; \u201cBu m\u00e2rifeti a\u00e7 kar\u0131n ve \u00e7\u0131plak ayakla buldu\u011funu\u201d ifade etmektedir.[7]<\/sup><\/p>\n

M\u00e2rifet nuru ile donanm\u0131\u015f olan \u00e2riflerin insanl\u0131\u011fa \u015fefkat nazarlar\u0131 ile bakt\u0131\u011f\u0131, ho\u015fg\u00f6r\u00fc kavram\u0131n\u0131 olabildi\u011fince i\u00e7selle\u015ftirdi\u011fi ve \u00fczerlerinde bulunan a\u015fk kokusunun bulunduklar\u0131 ortam\u0131 ve muhataplar\u0131n\u0131n ruhlar\u0131n\u0131 ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 a\u015fikard\u0131r. \u0130nsan \u00fczerinden, insana hizmetle kalb-i selime sar\u0131larak Hakk\u2019a vas\u0131l olan bu g\u00fczeller, i\u00e7erisi m\u00e2rifet ve hikmetle dolu olan ballar bal\u0131n\u0131 bulduklar\u0131, Hakk\u2019\u0131n bin bir t\u00fcrl\u00fc olan tecellilerini asl\u0131na uygun olarak m\u00fc\u015fahede ettikleri ve kabuktan ziyade \u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fcne nazar etmeleri nedeniyle Hakk\u2019tan gayrisine meyledemezler. Can\u0131 canan u\u011fruna sat\u0131p azade olan bu g\u00fczeller, yoklukta eriyip, yegane var Olanla var olman\u0131n her dem lezzetini ya\u015farlar. Sufiler Marifetullah ile \u015ferefy\u00e2b olan \u00e2rifleri anlat\u0131rken onlar hakk\u0131nda onlar\u0131n farkl\u0131, farkl\u0131 \u00f6zelliklerine temas etmi\u015flerdir. Kimisi onlar\u0131n bu noktadaki deruni tecr\u00fcbelerini ve buna ba\u011fl\u0131 tecellileri \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131rken, kimisi mahlukata kar\u015f\u0131 bu se\u00e7kin ki\u015filerin tav\u0131r ve duru\u015flar\u0131n\u0131, kimisi de kendi tecr\u00fcbelerinden hareketle bu ay y\u00fczl\u00fc g\u00fczellerin en se\u00e7kin vas\u0131flar\u0131na vurgu yapmaktad\u0131r. Nitekim Ceriri; \u201cEbu Turab\u2019a \u00e2rifin s\u0131fat\u0131 sorulunca \u015f\u00f6yle demi\u015fti: Hi\u00e7 bir \u015fey \u00e2rifi kederlendirmez, buland\u0131rmaz, her \u015fey onunla safla\u015f\u0131r, durulur.\u201d[8]<\/sup> Zunnun ise bu konuda \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir: \u201c\u00c2rifin alameti \u00fc\u00e7t\u00fcr: Sahip oldu\u011fu m\u00e2rifet nuru vera nurunu s\u00f6nd\u00fcrmez. \u015eeriat\u0131n zahiri h\u00fck\u00fcmlerini nakzeden batini bir ilme sahip oldu\u011funa itikat etmez. \u0130zzet ve Celal sahibi olan Allah\u2019\u0131n \u00e7ok say\u0131da nimetlerine nail olmas\u0131 onu Allah\u2019\u0131n mahremiyet perdelerini y\u0131rtmaya sevk etmez.\u201d[9]<\/sup> Bu noktada \u00e2rif hakk\u0131nda Zunnun Misr\u00ee; \u201c\u00c2rif ile mua\u015feret ve muamelede bulunmak, Allah Teala ile mua\u015feret ve muamelede bulunmaya benzer, senden zuhur eden \u015feylere tahamm\u00fcl eder, sana hilm ile muamelede bulunur. \u00c7\u00fcnk\u00fc o Allah\u2019\u0131n ahlak\u0131yla ahlaklanmi\u015ft\u0131r.\u201d[10]<\/sup> Halka kars\u0131 tahamm\u00fcl ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcn\u00fcn, mahlukata kar\u015f\u0131 \u00e2riflerde bulunan \u015fefkatin boyutu C\u00fcneyt Ba\u011fdadi\u2019nin \u00e2rif tan\u0131mlamas\u0131nda gayet a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcnmektedir: \u201c\u00c2rif ancak \u015fu \u015fekilde olursa \u00e2rif olur: Yer gibi olacak, insanlar\u0131n iyisi de k\u00f6t\u00fcs\u00fc de onu \u00e7i\u011fneyecek; bulut gibi olacak, her \u015feyi g\u00f6lgelendirecek; ya\u011fmur gibi olacak, sevdi\u011fini de sevmedi\u011fini de sulayacak. Hava gibi olacak herkes onu teneff\u00fcs edecek.\u201d[11]<\/sup><\/p>\n

Sehl b. Abdullah, marifetin gayesinin iki \u015fey oldu\u011funu, bunlar\u0131n da hayret ve deh\u015fet oldu\u011funu ifade etmektedir. Zunnun ise \u00e2riflerin belli bir makamda bulunmad\u0131klar\u0131n\u0131, onlar\u0131n i\u00e7 tecr\u00fcbe ile elde ettikleri makam ve duraklar aras\u0131nda gelip gittiklerini ifade anlam\u0131nda, kendisine \u00e2rifin vas\u0131flar\u0131ndan soranlara: \u201cBurada idi, \u015fimdi gitti.\u201d demi\u015ftir. Bu ifadeyi tefsir edip a\u00e7\u0131klamas\u0131 i\u00e7in C\u00fcneyt Ba\u011fdadi\u2019ye ba\u015fvurduklar\u0131nda, o bu konuda \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir: \u201c\u00c2rif bir hal i\u00e7inde mahsur kalarak di\u011fer hallerden habersiz olan ki\u015fi de\u011fildir. O belli bir hal ile mukayyet de\u011fildir. Belli bir makam ve menzilde bulunmas\u0131, \u00f6b\u00fcr menzillilere gidip gelmesine mani de\u011fildir. \u00c2rif her makam ehli ile bulunur ve o makam ehlinin buldu\u011fu ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri bulur ve ya\u015far. Bu nevi makamlar\u0131n emare ve alametlerinden bahseder. Ta ki o makamda bulunanlar faydalans\u0131nlar.\u201c[12]<\/sup><\/p>\n

Kalbilerinde yanan m\u00e2rifet nuruyla etraflar\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatan \u00e2rifler \u015f\u00fcphesiz hakikat bah\u00e7esinin nadide g\u00fclleridir. Onlar\u0131 besleyen yegane g\u0131da ise, k\u00f6k\u00fc Rahman\u2019a ve O\u2019nun sevgililerine dayal\u0131 olan ve alemin yarat\u0131lmas\u0131na vesile olan a\u015fkt\u0131r. Rahman\u2019\u0131 Rahman ile tan\u0131yan, O\u2019nun a\u015fk\u0131nda yok olarak var olan, kulluk makam\u0131na ererek \u00f6zg\u00fcr olan bu se\u00e7kinler m\u00e2rifetin nurunu ku\u015fand\u0131k\u00e7a yaratan\u0131 tan\u0131makta, tan\u0131d\u0131k\u00e7a da O\u2019nun g\u00fczelli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u2019Mutlak G\u00fczel\u2019 kavram\u0131n\u0131n ne denli s\u00f6n\u00fck, O ifade edilemeyen sonsuz kudret kar\u015f\u0131s\u0131nda Mutlak Kudret\u2019 kavram\u0131n\u0131n ne denli aciz, O\u2019na duyulmas\u0131 gereken kara sevdan\u0131n izhar\u0131 bab\u0131nda Mutlak Sevgili\u2019 kavram\u0131n\u0131n ise ne denli yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayret ve bir o kadar da deh\u015fetle idrak ederler. Yarat\u0131c\u0131 kudret hakk\u0131nda deruni tecr\u00fcbelerle elde edilen marifetten has\u0131l olan bu hayret ve deh\u015fet, onlar\u0131 kulluk \u015fuurunun derinliklerine de\u011fin \u00e7eker, bu \u00e7ekilmeyle beraber Rahman\u2019\u0131n boyas\u0131 bu erlerin h\u00fccrelerine de\u011fin yine Rahman\u2019\u0131n eliyle vurulur. B\u00f6ylelikle bu ilahi boyayla \u00e7epe\u00e7evre boyanan bu g\u00fczelleri kim g\u00f6r\u00fcrse hemen eserin sahibi olan Vacibu\u2019l-V\u00fccud Hz. Allah (c.c.) hat\u0131ra ve akla gelir.<\/p>\n

G\u00f6n\u00fcllerin bu paha bi\u00e7ilmez marifet nurunu elde ederek ayd\u0131nlanmas\u0131, basiretlerin keskinle\u015fmesi, e\u015fyaya, kainata, has\u0131l\u0131 her \u015feye bu m\u00e2rifet nurunun penceresinden bak\u0131lmas\u0131 dile\u011fi ve duas\u0131yla\u2026<\/p>\n

\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2013
\nDipnotlar:
\n[1] S\u00fcleyman Uluda\u011f: Tasavvuf Terimleri S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, III. Bask\u0131, \u0130stanbul 1977, s. 347-348. Sel\u00e7uk Eraydin: Tasavvuf ve Tarikatlar, IV. Bask\u0131, \u0130stanbul 1994, s. 316-317.
\n[2] Kuran: En\u2019am; 91.
\n[3] Annemarie Schimmel: Mystische Dimensionen des Islam, Frankfurt am Main, Leipzig 1995, s. 149.
\n[4] Abd\u00fclkerim Ku\u015feyri: Ku\u015feyri Risalesi, (haz. S. Uluda\u011f), III. Bask\u0131, \u0130stanbul 1991, s.488.
\n[5] Ebu Hafs Sihab\u00fcddin \u00d6mer es-S\u00fchreverdi: Av\u00e2rifu\u2019l-Ma\u00e2rif (Tasavvufun Esaslar), (Haz. H.Y\u0131lmaz., I. G\u00fcnd\u00fcz), \u0130stanbul 1993, s. 662.
\n[6] E\u015frefo\u011flu Rumi: M\u00fczekkin-N\u00fcfus, (haz. A. U\u00e7man), \u0130stanbul 1996, s. 32.
\n[7] Ku\u015feyri: s. 492.
\n[8] Ku\u015feyri: s. 494.
\n[9] Ku\u015feyri: s. 494.
\n[10] Ku\u015feyri: s. 491.
\n[11] Ku\u015feyri: s. 492.
\n[12] Ku\u015feyri: s. 494.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marifet kelimesi T\u00fcrk\u00e7e\u2019mizde bilme, bili\u015f, ustal\u0131k, maharet, bilgi, tan\u0131mak ve a\u015final\u0131k gibi manalar\u0131 b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Sufilerin s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde vazge\u00e7ilmez yeri ve de\u011feri olan bu kavram; sufilerin bir tak\u0131m manevi haller ya\u015fayarak, manevi ve ilahi hakikatleri tadarak (i\u00e7 tecr\u00fcbe ile, vas\u0131tas\u0131z) elde ettikleri bilgi ve irfand\u0131r. Bu yoldan Hakk\u2019a dair elde edilen bilgiye m\u00e2rifetullah, buna sahip olan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-1051","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkish-essays"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1051","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1051"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1051\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1051"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1051"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1051"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}