{"id":1071,"date":"2021-10-21T16:31:19","date_gmt":"2021-10-21T14:31:19","guid":{"rendered":"http:\/\/dr-cinar.com\/tefekkuer-ue-mevt"},"modified":"2021-10-21T16:31:19","modified_gmt":"2021-10-21T14:31:19","slug":"tefekkuer-ue-mevt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/turkish-essays\/tefekkuer-ue-mevt\/","title":{"rendered":"Tefekk\u00fcr \u2013 \u00fc Mevt"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\">\u00d6l\u00fcm kimilerine g\u00f6re hayatin sonu, kimilerine g\u00f6re ise ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. \u00d6l\u00fcms\u00fczl\u00fck ve ebediyet, bizi kendisinin halifesi olarak takdim eden Cen\u00e2b-\u0131 Hakk i\u00e7indir ve O\u2019nun uluhiyyetine yak\u0131\u015f\u0131r. \u00d6l\u00fcm ve fena bulma ise yarat\u0131lanlara, kullara yak\u0131\u015facak olan bir olgudur. Ya\u015famak kadar tabii olan \u00f6l\u00fcm\u00fc, yine de genelde kimse ne konu\u015fmak, ne de hat\u0131rlamak ister. Sanki \u00f6l\u00fcm sadece ya\u015famay\u0131 adeta kendilerine l\u00fcks olarak addeden fakirlerin, ya\u015fl\u0131l\u0131ktan sa\u00e7\u0131 ve sakal\u0131 a\u011far\u0131p belleri b\u00fck\u00fclen, topra\u011f\u0131n adeta haydi gel derecesine \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ya\u015fl\u0131lar\u0131n, amans\u0131z hastal\u0131klar\u0131n pen\u00e7esine d\u00fc\u015f\u00fcp, ya\u015fam ile \u00f6l\u00fcm\u00fcn medd-\u00fc cezri i\u00e7erisinde gidip gelen hastalar\u0131n ortak temas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p align=\"justify\">Hayattan zevk almay\u0131, kendileri i\u00e7in esas al\u0131p, sadece d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 ama\u00e7 edinerek, hayat\u0131 bir e\u011flence kul\u00fcb\u00fc olarak alg\u0131layan b\u00fct\u00fcn sistem ve d\u00fczenler bu olgunun yerle\u015ftirilmesi ad\u0131na her t\u00fcrl\u00fc oyunu mahirane bir tarzda oynamaktad\u0131rlar. K\u00f6k\u00fcnde d\u00fcnya ve d\u00fcnyal\u0131\u011fa prestij etme, d\u00fcnyadan zevk almaya dayal\u0131 kamufle edilmi\u015f bir k\u00f6leli\u011fin yatt\u0131\u011f\u0131 bu olgu, k\u0131skac\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 y\u0131\u011f\u0131nlarla efendinin k\u00f6leyle, kedinin fareyle oynad\u0131\u011f\u0131 gibi oynayarak onlar\u0131 ger\u00e7ek ama\u00e7lar\u0131ndan al\u0131koymakta ve hedef sapt\u0131rmaktad\u0131r. Bu oyunun ister istemez oyuncular\u0131 ve fig\u00fcranlar\u0131 olan bu topluluklar b\u00f6ylelikle, bize bizden daha yak\u0131n olan sevgiliden,(1) o sevgilinin sevgilisi kutsal el\u00e7iden fersah, fersah uzakla\u015fmakta ve bir zaman sonra a\u011f\u0131zlar\u0131na almaktan dahi imtina ettikleri \u00f6l\u00fcm kap\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7almakta, hayat\u0131 gayesine uygun olarak anlamadan bu d\u00fcnyadan g\u00f6\u00e7\u00fcp gitmektedirler.<\/p>\n<div align=\"justify\">Kur\u2019an \u00e7e\u015fitli surelerde \u00f6l\u00fcm ger\u00e7e\u011fine vurgu yapmaktad\u0131r. \u0130lahi mesaja g\u00f6re, kendisinden ka\u00e7\u0131lan \u00f6l\u00fcm herkese eri\u015fecektir.(2) Ki\u015filerin m\u00fcseyyed kaleler i\u00e7erisinde dahi bulunmalar\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fc engelleyemeyecek, \u00f6l\u00fcm mele\u011fi orada da onlar\u0131 bulup can emanetini alacakt\u0131r.(3) Dahas\u0131 b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar \u00f6l\u00fcm\u00fc tadacakt\u0131r.(4) \u00d6l\u00fcm\u00fcn b\u00f6ylesine canl\u0131 olarak islenmesi ister istemez akla \u00f6l\u00fcm \u00f6tesi hayati, yani ahireti getirmektedir. Allah\u2019a kullu\u011fu esas al\u0131p, onun haricindeki dolayl\u0131 veya dolays\u0131z, maskeli veya maskesiz b\u00fct\u00fcn putlar\u0131 reddeden \u0130slam i\u00e7in ahiret hayat\u0131, d\u00fcnya hayatinin gelir ge\u00e7erli\u011fine g\u00f6re as\u0131ld\u0131r ve ger\u00e7ek kal\u0131nacak yerdir.(5) D\u00fcnya nimetlerine oranla daha faydal\u0131d\u0131r.(6) Buna kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fcnya hayat\u0131 oyun, e\u011flence, s\u00fcs, bos \u015fey, mal ve evlat art\u0131r\u0131m\u0131ndan ibaret olan mahaldir.(7) Elde bulunan d\u00fcnyal\u0131klarla gururlanmad\u0131r.(8)Kendisine adlan\u0131lmamas\u0131 gereken \u015feydir.(9) B\u00fct\u00fcn bu s\u00fcreci ya\u015fayacak olan insanlar, mal\u0131n ve evlad\u0131n fayda vermeyece\u011fi o sadece salim bir kalbin fayda verece\u011fi g\u00fcne getirilecek,(10) kendisinden habersiz bir yapra\u011f\u0131n daha yery\u00fcz\u00fcne d\u00fc\u015fmedi\u011fi(11) a\u00e7\u0131\u011fa vurulana da, a\u00e7\u0131\u011fa vurulmay\u0131p gizlenenlerin hepsine de vak\u0131f olan(12) Cen\u00e2b-\u0131 Hakk taraf\u0131ndan hesaba \u00e7ekilecektir. \u00d6yleyse her nefsin Allah\u2019tan korkmas\u0131 ve yar\u0131n i\u00e7in ne haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131na bakmas\u0131 gerekir.(13)<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n yar\u0131n i\u00e7in ne haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131na bakmas\u0131, o g\u00fcne kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olabilmesi, o g\u00fcn\u00fcn s\u0131k s\u0131k an\u0131lmas\u0131 yani tefekk\u00fcr-\u00fc mevt yapmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olur. \u00d6l\u00fcm\u00fcn s\u0131k s\u0131k an\u0131lmas\u0131 kulun mutlak ger\u00e7ekten kopmamas\u0131na, kulun nefsini tan\u0131mas\u0131na ve b\u00f6ylelikle Rabbini tan\u0131mas\u0131na vesile olur. B\u00f6ylelikle tefekk\u00fcr-\u00fc mevt can ile canan\u0131 bulu\u015fturan kutsi bir rab\u0131ta, ibresi sadece ballar bal\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir pusula olur. Aksi halde kutsi ama\u00e7lar i\u00e7in yarat\u0131lan,(14) ger\u00e7ekte d\u00fcnyadan nasibi sadece kapuska kefen, isli bir kazan ve \u00e7\u00fcr\u00fck bir tene\u015fir(15) olan insano\u011flunun kendisini bilerek veyahut bilmeyerek bir hi\u00e7 u\u011fruna heba etmesidir.<\/p>\n<p>\u00d6l\u00fcm\u00fc karanl\u0131\u011fa bir daha d\u00fc\u015fmemek olarak alg\u0131layan, y\u00fczleri ve g\u00f6n\u00fclleri Allah\u2019\u0131n nuruyla parlayan, zaman\u0131n bir t\u00fcrl\u00fc unutturamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fczeller, tefekk\u00fcr-\u00fc mevti adeta g\u00fcl\u00fc koklamak gibi addedmi\u015flerdir. Beden bine\u011finden s\u0131yr\u0131lman\u0131n, hayal alemden \u00e7\u0131karak ger\u00e7ekle kucakla\u015fman\u0131n anahtar\u0131d\u0131r \u00f6l\u00fcm. Mevl\u00e2n\u00e2 (k.s), \u201cBen tenden soyundum, o hayalden. \u015eimdi; kavu\u015fman\u0131n bah\u00e7elerinde sal\u0131n\u0131p geziyorum.\u201d(16) diyerek bu durumu dile getirir. Can\u0131 canan i\u00e7in verebilecek olan a\u015f\u0131k i\u00e7in aslolan vuslatt\u0131r. \u00d6yleyse sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla \u00e7ekilen bu g\u00fcn\u00fc ve bu g\u00fcn\u00fcn sahibini hat\u0131rlatan her \u015fey seven i\u00e7in matem de\u011fil aksine ne\u015fe kayna\u011f\u0131d\u0131r. O g\u00fcn ise sevgililerin bulu\u015fma g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Mevl\u00e2n\u00e2 o g\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle tasvir eder: \u201cCenazemi g\u00f6r\u00fcnce ayr\u0131l\u0131k ayr\u0131l\u0131k deme. Bulu\u015fma, g\u00f6r\u00fc\u015fme zaman\u0131m, o vakittir benim. Beni topra\u011fa tapsirinca elveda elveda deme sak\u0131n. Mezar, cennetler toplulu\u011funun penceresidir. Dolunmay\u0131 g\u00f6rd\u00fcn ya, do\u011fmay\u0131 da seyret. G\u00fcne\u015fle aya guruptan ne ziyan gelir ki? Sana dolunmak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ama do\u011fmakt\u0131r o. Mezar, hapishane gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ama ruhun kurtulu\u015fudur. Hangi tohum yere ekildi de \u00e7\u0131kmad\u0131? Ni\u00e7in insan tohumu hakk\u0131nda yanl\u0131\u015f san\u0131ya d\u00fc\u015fersin.\u201d<\/p>\n<p>Tefekk\u00fcr-\u00fc mevt \u00f6telerin \u00f6tesini g\u00f6rmek isteyen, gaybe iman etmi\u015f, bunun yan\u0131nda kendisini di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131rt eden ak\u0131l nimetini ba\u015fkalar\u0131n\u0131n tekeline teslim etmeden i\u015fleten kimselerin k\u00e2ridir. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.v)\u2019e m\u00fc\u2019minlerin en ak\u0131ll\u0131lar\u0131 kimlerdir diye soruldu\u011funda; \u201c\u00d6l\u00fcm\u00fc en \u00e7ok hat\u0131rlayan ve \u00f6l\u00fcm sonras\u0131na en iyi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yapanlard\u0131r.\u201d(17) diyerek cevaplamas\u0131 bu durumu teyit eder. Ayr\u0131ca Ras\u00fclullah\u2019\u0131n huzuruna gelip, kendisi i\u00e7in nasihatte bulunmas\u0131n\u0131 isteyen \u00d6mer (r.a) i\u00e7in; \u201c\u00d6l\u00fcm sana vaiz olarak yeter.\u201d buyurmas\u0131, \u00f6l\u00fcm\u00fcn s\u0131k sk an\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin s\u00fcrekli telkinleri kabir ziyaretlerinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyerek, bu ziyaretin ahireti hat\u0131rlataca\u011f\u0131n\u0131(18) ifade etmesinin alt\u0131nda, insan\u0131n mutlak ger\u00e7ek olan \u00f6l\u00fcm olgusundan gafil olarak, d\u00fcnyaya ve d\u00fcnyal\u0131\u011fa ram olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7me fikri yatmaktad\u0131r. Kalbin kat\u0131la\u015fmas\u0131ndan (kasvetinden) \u015fikayet\u00e7i olan bir kad\u0131n i\u00e7in, Hz. Ai\u015fe validemizin, \u201c\u00d6l\u00fcm\u00fc \u00e7ok an ki kalbin yumu\u015fas\u0131n.\u201d(19), ayr\u0131ca bu hususa ili\u015fkin olarak Hasan Basr\u00ee (r.a)\u2019ye atfen: \u201c\u00d6l\u00fcm, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131 da ak\u0131l sahipleri i\u00e7in d\u00fcnyal\u0131k hususunda sevin\u00e7 nam\u0131na bir \u015fey b\u0131rakmad\u0131.\u201d(20) s\u00f6zlerine kaynaklarda yer verilmektedir. Kimileri i\u00e7in marjinal gelebilecek olan bu s\u00f6zleri bu alanda zirveyi yakalayan \u00fcstadlar\u0131n geriden gelen nesillere, yani bizlere b\u0131rakt\u0131klar\u0131 alt\u0131n mesajlar olarak kabullenip, de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n<p>\u00d6l\u00fcm, boyac\u0131 k\u00fcp\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcp kendileri tavus ku\u015fu zanneden \u00e7akallar\u0131n(21), yavuz h\u0131rs\u0131z misali ger\u00e7ek tavus ku\u015flar\u0131n\u0131 bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015fu d\u00f6nemde, foyalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131p boyalar\u0131n d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, kutsi de\u011ferlere ge\u00e7irilen kanl\u0131 di\u015flerin teker teker s\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hesapla\u015fma g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu nedenle d\u00fcnyada \u015fehvetin, makam\u0131n ve mal\u0131n k\u00fcp\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcp, \u00f6zlerinde \u00e7akall\u0131k olan kimselerin tefekk\u00fcr-\u00fc mevt ile yar olmalar\u0131, ahirete haz\u0131rl\u0131k yap\u0131p, o g\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri beklenilemez. \u00d6l\u00fcm bahsi mevzu oldu\u011funda dudak b\u00fckmeleri, \u201cHadi can\u0131m sen de! Konu\u015facak ba\u015fka konu bulamad\u0131n m?\u201d dercesine omuz silkmeleri, i\u00e7lerine d\u00fc\u015ft\u00fckleri \u015fehvet, makam ve mal kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 masiva k\u00fcp\u00fcnde fena bulup, yok olmalar\u0131n\u0131n i\u015faretidir. Asl\u0131nda bu durum, bilinerek veya bilinmeyerek Allah harici putlar icat edip onlara ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve kullu\u011fu ilan etmektir. Bu grubun tefekk\u00fcr-\u00fc mevt hususunda dudak b\u00fckmelerinin kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00f6zleri Allah\u2019a ve Resul\u00fcne d\u00f6n\u00fck olup, Allah ve Peygamber sevgisiyle boyanan(22) hak erleri, \u00f6l\u00fcm\u00fc bir vuslat, bir d\u00fc\u011f\u00fcn gecesi, kabri ise sevgilinin a\u011fu\u015fu olarak alg\u0131lamaktad\u0131rlar. Binaenaleyh Tefekk\u00fcr-\u00fc mevt bu dairede bulunanlar i\u00e7in h\u00fcz\u00fcn kayna\u011f\u0131 olmaktan ziyade ne\u015fe ve sevin\u00e7 kayna\u011f\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n bu husustaki yegane endi\u015feleri, Allah\u2019a daha m\u00fckemmel bir kulluk, kendilerine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olan g\u00fcl Nebi (s.a.v)\u2019inin emanetlerine ne derece sahib \u00e7\u0131k\u0131l\u0131p \u00e7\u0131k\u0131lmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ki\u015fiye g\u00f6z\u00fcn\u00fcn ak\u0131yla karas\u0131 hatta ondan daha yak\u0131n olarak ifade edilen \u00f6l\u00fcm\u00fc bir an olsun g\u00f6zard\u0131 etmeden, hayat\u0131 ilah\u00ee k\u0131vamda ya\u015fayan, mal\u0131n ve evlad\u0131n fayda sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn i\u00e7in haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olup, yar\u0131n i\u00e7in ne haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131na s\u0131k s\u0131k bakan, g\u00f6nl\u00fc Allah ve Resul\u00fc\u2019n\u00fcn sevgisiyle dolu g\u00fczellerden olma duas\u0131 ve temennisiyle.<\/p>\n<p>\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014-<\/p>\n<\/div>\n<p align=\"justify\">Dipnotlar:<br \/>\n1- Kur\u2019an, Kaf (50\/16)<br \/>\n2- Kur\u2019an, Cuma (62\/8)<br \/>\n3- Kur\u2019an, Nisa (4\/78)<br \/>\n4- Kur\u2019an, Al-i \u0130mran (3\/185)<br \/>\n5- Kur\u2019an, Gafir (40\/39)<br \/>\n6- Kur\u2019an, Enam (6\/32)<br \/>\n7- Kur\u2019an, Ankebut (29\/64), Muhammed (47\/36)<br \/>\n8- Kur\u2019an, Hadid (57\/20)<br \/>\n9- Kur\u2019an, Lokman (31\/33), Fat\u0131r (35\/5)<br \/>\n10- Kur\u2019an, \u015euara (26\/89)<br \/>\n11- Kur\u2019an, Enam (6\/59)<br \/>\n12- Kur\u2019an, Gassas (28\/69), Yasin (36\/76)<br \/>\n13- Kur\u2019an, Hasr (59\/18)<br \/>\n14- Kur\u2019an, Zariyat (51\/56)<br \/>\n15- K\u0131sak\u00fcrek Necip Faz\u0131l, \u00c7ile, s. 116, Aral\u0131k 1995, \u0130st. (B\u00fcy\u00fck Do\u011fu Yay.)<br \/>\n16- \u00d6zt\u00fcrk Yasar Nuri, Kur\u2019an\u2019i Anlamaya Dogru, s. 168. 1997-Ist.<br \/>\n17- Canan \u0130brahim, Hadis K\u00fclliyat\u0131 (K\u00fct\u00fcb-i Sitte), 17-s. 598, 1995-Ankara.<br \/>\n18- M\u00fcslim, Cenaiz, 106 (997); Ebu D\u00e2v\u00fbd, Cenaiz, 81 (3235); Tirmiz\u00ee, Cenaiz (1054); Nesai, Cenaiz 100 (4,89)<br \/>\n19- \u0130mam-i Gazal\u00ee, \u0130hya-i Ul\u00fbmiddin, 4 \/ s. 898, 1985-\u0130st. (Bedir Yayinevi)<br \/>\n20- \u0130mam-i Gazal\u00ee, a.g.e. 4 \/ s. 898.<br \/>\n21- Boya k\u00fcp\u00fcne d\u00fc\u015fen \u00e7akal hikayesi i\u00e7in geni\u015f bilgi; bkz. Mevl\u00e2n\u00e2, Mesnevi, c. 3 \/ s. 57-8. 1995-\u0130st. (M.E.B. Yay\u0131nlar\u0131) Terc\u00fcme, \u0130zbudak Veled.<br \/>\n22-Kur\u2019an, Bakara (2\/138)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6l\u00fcm kimilerine g\u00f6re hayatin sonu, kimilerine g\u00f6re ise ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. \u00d6l\u00fcms\u00fczl\u00fck ve ebediyet, bizi kendisinin halifesi olarak takdim eden Cen\u00e2b-\u0131 Hakk i\u00e7indir ve O\u2019nun uluhiyyetine yak\u0131\u015f\u0131r. \u00d6l\u00fcm ve fena bulma ise yarat\u0131lanlara, kullara yak\u0131\u015facak olan bir olgudur. Ya\u015famak kadar tabii olan \u00f6l\u00fcm\u00fc, yine de genelde kimse ne konu\u015fmak, ne de hat\u0131rlamak ister. Sanki \u00f6l\u00fcm sadece ya\u015famay\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-1071","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkish-essays"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1071"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1071\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}