Ahsen-i takvim s\u0131fat\u0131na mazhar olarak yarat\u0131lan (T\u00een: 95\/4) insano\u011fluna verilen en b\u00fcy\u00fck l\u00fctuf, \u015f\u00fcphesiz ki, g\u00fczeli \u00e7irkinden, e\u011friyi do\u011frudan ay\u0131rma yetisi olarak da ifade edilebilen, olaylar\u0131 tahlil ederek, muhakeme yapabilen bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131, daha \u00f6zl\u00fc bir ifadeyle sahib-i ak\u0131l olmas\u0131d\u0131r. K\u00f6k\u00fc alemlerin Rabb\u2019ine dayanmayan sevgi-arzu ve isteklerle g\u00f6lgelenmeyen, \u015fehvetinin akrep k\u0131skac\u0131na yakalanarak \u00f6z\u00fc sulanmayan ak\u0131l, \u015f\u00fcphesiz sahibini nazar k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her nesnede esere tak\u0131lmadan m\u00fcessire ula\u015ft\u0131racakt\u0131r. Sevdan\u0131n asl\u0131na sevdalanarak nur-i \u0130l\u00e2h\u00eenin elinde bilenen basiretler \u201cuzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc olma\u201d kavram\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fini, bizzat \u00f6telerin \u00f6tesine olan bak\u0131\u015f ve bu bak\u0131\u015flardaki isabetle, insano\u011fluna tekrar ve tekrar g\u00f6stereceklerdir.<\/p>\n
\u201cAk\u0131l sahipleri\u201d (ulu\u2019l-elb\u00e2b) kavram\u0131, m\u00fcminlere \u015fifa olarak vasfedilen Kur\u2019an\u2019da bizzat zikredilmekle beraber , kimi yerde Kur\u2019an\u2019\u0131n ak\u0131l sahipleri i\u00e7in indirildi\u011fi de ayr\u0131ca vurgulanmaktad\u0131r. (S\u00e2d: 38\/29; Talak: 65\/10) Di\u011fer bir ayette ise kamil ak\u0131l sahibi kimselerin kimler oldu\u011fu bizzat Cenab-\u0131 Hak taraf\u0131ndan \u015f\u00f6yle tarif edilmektedir: \u201cO kullar\u0131m ki, s\u00f6z\u00fc dinlerler. Sonra da onun en g\u00fczeline uyarlar. \u0130\u015fte Allah\u2019\u0131n hidayet verdi\u011fi kimseler onlard\u0131r ve i\u015fte kamil ak\u0131l sahipleri onlar\u0131n ta kendileridir.\u201d (Z\u00fcmer: 39\/18). Kimi ayetlerde, Rahman\u2019\u0131n ak\u0131l sahibi olarak niteledi\u011fi kimselerle takva aras\u0131ndaki yak\u0131n ba\u011flant\u0131, a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir: \u201c(\u2026) Hay\u0131r nam\u0131na ne yaparsan\u0131z Allah onu bilir. Bir de az\u0131k tedarik edin. Muhakkak ki, az\u0131\u011f\u0131n en hay\u0131rl\u0131s\u0131 takvad\u0131r. Benden korkun ey ak\u0131l sahipleri.\u201d (Bakara: 2\/197). \u201cDe ki, murdarla temiz bir olamaz. Velev ki murdar\u0131n \u00e7oklu\u011fu ho\u015funuza gitsin. O halde ey ak\u0131l sahipleri, Allah\u2019tan korkun ki felaha eresiniz.\u201d (M\u00e2ide: 5\/100). \u201cAllah onlara (\u00e2hirette) \u015fiddetli bir azab haz\u0131rlad\u0131. O halde ey iman eden ak\u0131l sahipleri, Allah\u2019tan korkun. \u0130\u015fte Allah, size bir zikr (Kur\u2019an) indirdi.\u201d (Tal\u00e2k: 65\/10).
\nB\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Kur\u2019an ak\u0131l ile direk ba\u011flant\u0131l\u0131 olan \u201ctaakkul\u201d , \u201ctefekk\u00fcr\u201d , \u201ctedebb\u00fcr\u201d , \u201ctezekk\u00fcr\u201d ve \u201ctefakkuh\u201d kavramlar\u0131 ile doludur. Bu ayetler bir b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan genel mana; insan\u0131n akl\u0131na hitap edilmek suretiyle, onun \u00f6z\u00fcne ve asl\u0131na r\u00fccu etmesi, Rabban\u00ee amellerle tezyin olarak halife s\u0131fat\u0131n\u0131 incitmemesidir. Bu \u00f6zden uzakla\u015farak, Allah harici dostlar edinen ve maddeye r\u00e2m olanlar, d\u00fcnyan\u0131n ge\u00e7ici bir heves oldu\u011fu olgusu ile m\u00fctemadiyen uyar\u0131ld\u0131klar\u0131 gibi, \u00e2hiret ve onun \u00e7e\u015fitli azaplar\u0131 ile tehdit edilmektedirler. Kimi zaman gece ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn yarat\u0131lmas\u0131, yery\u00fcz\u00fcne verilen hayat ve tabiat olaylar\u0131, \u00f6rnekler verilerek insano\u011flunun direk akl\u0131na hitap etmekte ve ondan bunlar\u0131 ibretle d\u00fc\u015f\u00fcnerek, adeta eserden m\u00fcessire ge\u00e7mesi istenmektedir; \u201cSize hayat veren ve \u00f6ld\u00fcren de keza O\u2019dur. Gece ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn birbiri arkas\u0131na gelip gitmesi de O\u2019na aittir; hi\u00e7 akl\u0131n\u0131z\u0131 kullanm\u0131yor musunuz?\u201d (M\u00fc\u2019min\u00fbn: 23\/80) \u201cBilesiniz ki Allah, yery\u00fcz\u00fcne \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra hayat verir. Size, akl\u0131n\u0131z\u0131 kullanas\u0131n\u0131z diye ayetlerimizi apa\u00e7\u0131k beyan ettik.\u201d (Had\u00eed: 57\/17) \u201cG\u00f6kleri, yeri ve bu ikisi aras\u0131ndaki \u015feyleri alt\u0131 g\u00fcnde yaratan, sonrada Ar\u015f \u00fczerine istiva eden Allah\u2019t\u0131r. Sizin i\u00e7in O\u2019ndan ba\u015fka ne bir dost ve ne de bir \u015fefaat\u00e7i vard\u0131r. Hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor musunuz?\u201d (Secde: 32\/4) \u201cSize korku ve \u00fcmid veren \u015fim\u015fe\u011fi g\u00f6stermesi, g\u00f6kten su indirmesi, bu su ile \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra arza hayat vermesi, hep O\u2019nun delillerindendir. Akl\u0131n\u0131 kullanan kimseler i\u00e7in bunlarda da ibretler vard\u0131r.\u201d (R\u00fbm: 30\/24). Kavminin kendilerine faydas\u0131 dokunmayan putlar yerine alemlerin Rabb\u2019i olan Allah\u2019a tapmalar\u0131n\u0131 isteyen Hz. \u0130brahim\u2019de yine insanlar\u0131n akl\u0131na hitab ederek onlar\u0131 sonu h\u00fcsran olan bu eylemden vazge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cSize ve Allah\u2019\u0131 b\u0131rak\u0131p da ibadet etti\u011finiz \u015feylere yaz\u0131klar olsun. Hi\u00e7 akl\u0131n\u0131z\u0131 kullanm\u0131yor musunuz?\u201d (Enbiy\u00e2: 21\/67)<\/p>\n
Kimi ayetlerde, insano\u011flunun yine direk akl\u0131na hitab edilerek, onun d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 baki sanarak oraya tak\u0131l\u0131p kalmamas\u0131 ve \u00e2hiret hayat\u0131n\u0131 daim \u00f6ne almas\u0131 vurgulanmaktad\u0131r. Zira akleden kimseler i\u00e7in baki olarak nitelendirilen \u00e2hiret hayat\u0131, insano\u011fluna verilen k\u0131sa d\u00fcnya hayat\u0131ndan ve ona ait olan de\u011ferlerden \u015f\u00fcphesiz k\u0131yas\u0131 kabil olmayacak oranda daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. \u201c(\u2026) \u00c2hiret yurdu, sak\u0131nanlar i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 akletmiyor musunuz?\u201d (A\u2019r\u00e2f: 7\/169) \u201cSenden \u00f6nce de, \u015fehir halk\u0131ndan kendilerine vahyetti\u011fimiz kimselerden ba\u015fkas\u0131n\u0131 g\u00f6ndermemi\u015ftik. Onlar, kendilerinden \u00f6ncekilerinin ak\u0131betinin ne oldu\u011funu g\u00f6rmek i\u00e7in yery\u00fcz\u00fcnde hi\u00e7 dola\u015fmam\u0131\u015flar m\u0131? Halbuki \u00e2hiret yurdu, Allah\u2019tan korkanlar i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 akl\u0131n\u0131z\u0131 kullanmaz m\u0131s\u0131n\u0131z?\u201d (Y\u00fbsuf: 12\/109) \u201cSize verilen her \u015fey, d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n bir ge\u00e7imli\u011fi ve s\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Allah kat\u0131nda olan \u015feyler ise, daha hay\u0131rl\u0131 ve daha devaml\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 akl\u0131n\u0131z\u0131 kullanm\u0131yor musunuz?\u201d (Kasas: 28\/60) \u201cD\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n misali, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden indirdi\u011fimiz su gibidir. O su sayesinde insanlar\u0131n ve hayvanlar\u0131n yedikleri yery\u00fcz\u00fc bitkileri yeti\u015fip birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Yer, ziynetini tak\u0131n\u0131p s\u00fcslendi\u011fi ve sahipleri (onlar\u0131n meyvelerinden faydalanmaya) kadir olduklar\u0131n\u0131 sand\u0131klar\u0131 bir s\u0131rada, gece yahut g\u00fcnd\u00fcz, ona emrimiz gelir ve sanki d\u00fcn hi\u00e7bir \u015fey yokmu\u015f gibi onu hasad edilmi\u015fe \u00e7eviriveririz. \u0130\u015fte biz, d\u00fc\u015f\u00fcnen kimselere ayetleri b\u00f6yle uzun uzun a\u00e7\u0131klar\u0131z.\u201d (Y\u00fbnus: 10\/24)<\/p>\n
A\u015fk-\u0131 \u0130l\u00e2h\u00ee ile ruh fidan\u0131n\u0131 sulay\u0131p, nefsi tezkiye etmeye \u00e7al\u0131\u015fmayan benlikler, \u00fczerlerine emir geldi\u011fi an, \u00f6m\u00fcr sermayesinin kendileri taraf\u0131ndan nas\u0131l talan edildi\u011finin \u015f\u00fcphesiz fark\u0131na varacaklard\u0131r. Nefsin ve \u015fehvetin elinde y\u0131pranarak, taban\u0131 delinmi\u015f ak\u0131l gemisiyle yola \u00e7\u0131kanlar, sahilden uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a geminin nas\u0131l su ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve havan\u0131n da tahmin ettikleri gibi a\u00e7\u0131k olmay\u0131p, b\u00fcy\u00fck f\u0131rt\u0131nalara gebe oldu\u011funu teess\u00fcfle anlayacaklard\u0131r. Hesap g\u00fcn\u00fc gelmeden nefislerini s\u00eegaya \u00e7ekmeyenler, Rahman\u2019\u0131n kendilerine bah\u015fetti\u011fi e\u015fsiz nimetlerden ve \u00f6zellikle ak\u0131l nimetinden sorguya tabi tutulduklar\u0131nda, o nimete g\u00f6sterilecek yegane \u015f\u00fckr\u00fcn kalb-i selim sahibi olmak oldu\u011funu g\u00f6receklerdir. G\u00f6n\u00fclleri diri olan insanlarla oturup kalkarak, onlarla g\u00f6n\u00fcl birli\u011fi yaparak yeniden do\u011fan \u00f6l\u00fcms\u00fcz g\u00f6n\u00fcller, \u0130l\u00e2h\u00ee a\u015fk\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir tecellisi olan ve her dem yeniden do\u011fman\u0131n kendilerine bah\u015fetti\u011fi nurla \u00f6telerin \u00f6tesine demir atarak, \u00e7a\u011flar\u0131 k\u0131yamete de\u011fin ayd\u0131nlatacaklard\u0131r. Arif-i billah olan ay y\u00fczl\u00fc g\u00fczellerin g\u00f6n\u00fcllerinden \u015farz olan, k\u00f6k\u00fcnde a\u015fk, ilim, ihlas ve ihsan olan hakikat ve hikmet fenerinin paha bi\u00e7ilmez \u0131\u015f\u0131klar\u0131, insano\u011flu i\u00e7in daim birlik ve bar\u0131\u015fa giden yolu ayd\u0131nlatacaklard\u0131r. Bu yol, \u015f\u00fcphesiz bu se\u00e7kin g\u00fczellerin a\u015f\u0131k olup, kullu\u011fuyla m\u00fc\u015ferref olduklar\u0131, u\u011fruna ba\u015f koyduklar\u0131, namazlar\u0131, ibadetleri, hayatlar\u0131 ve \u00f6l\u00fcmleri onun i\u00e7in olan mutlak Sevgili\u2019nin (c.c.) yoludur. Bu yol, bir cana kar\u015f\u0131l\u0131k, bin can\u0131n bah\u015fedildi\u011fi, damla i\u00e7inde deryan\u0131n m\u00fc\u015fahede edildi\u011fi, dillerin lal olup acziyetlerin her dem ilan edildi\u011fi, \u00fczerinde sadece a\u015fk al\u0131n\u0131p a\u015fk sat\u0131lan, muhabbet kokulu g\u00fcllerle tezyin olunmu\u015f tezgahlar\u0131n bulundu\u011fu bir yoldur. Bu yol, m\u00fcminlerin devaml\u0131 namazlar\u0131nda huzurunda boyun b\u00fckerek secdeye vard\u0131klar\u0131 Rahman\u2019dan talep ettikleri ve ad\u0131na da s\u0131rat-\u0131 m\u00fcstak\u00eem dedikleri yoldur. Bu yol, hidayete erdikleri Rahman taraf\u0131ndan ilan edilen kimselerin karar k\u0131ld\u0131klar\u0131, \u00fczerinde bulunan hakikat ve marifet \u00e7i\u00e7eklerinin rayihalar\u0131yla bezenmi\u015f hikmet yoludur.
\nBu yol \u00fczerinde vuslata ermek ad\u0131na sefer yapan kamil ak\u0131l sahipleri, kendilerini Hakk\u2019a ta\u015f\u0131yacak olan vesilelere \u0130l\u00e2h\u00ee mesaj\u0131n tayin etti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7erisinde sar\u0131larak, g\u00fczeller kervan\u0131na kat\u0131lman\u0131n yollar\u0131n\u0131 aralad\u0131klar\u0131 gibi, insanl\u0131\u011f\u0131n bu yolu ke\u015ffetmesi hususunda hi\u00e7 bir \u00e7al\u0131\u015fmadan da kendilerini m\u00fcsta\u011fni addetmeyeceklerdir. Mal\u0131n, evlad\u0131n, makam\u0131n ve hatta can\u0131n birer emanet-i Hud\u00e2 oldu\u011fu bilinci i\u00e7erisinde hayat\u0131 kucaklayan, cemal-i Mustafa (s.a.v.) hayran\u0131 olan kamil ak\u0131l sahipleri, d\u00fcnyay\u0131 ihmal etmeden \u00e2hiretlerini imar etmenin yolunu, kutsal kitab\u0131n mesaj\u0131ndan beslenerek bulmu\u015flard\u0131r. \u201cElleri k\u00e2rda, g\u00f6n\u00fclleri y\u00e2rda\u201d \u015feklinde k\u0131saca \u00f6zetlenebilecek olan bu form\u00fcl sayesinde, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc en g\u00fczel \u015fekilde imar etmi\u015fler, bu imar edi\u015fi de ibadetin bir par\u00e7as\u0131 olarak addederken, g\u00f6n\u00fcl daima kendisinden gelip, kendisine d\u00f6necek oldu\u011fumuz Yegane Sevgili\u2019de (c.c.) kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kamil ak\u0131l sahiplerinin d\u00fcnya ve de\u011ferlerine kar\u015f\u0131 \u0130l\u00e2h\u00ee ve Rabb\u00e2n\u00ee olarak niteleyece\u011fimiz bu duru\u015flar\u0131, onlara a\u00e7\u0131lmas\u0131 kolay olmayan kap\u0131lar\u0131n \u015fifrelerini \u00f6\u011freterek, bu kap\u0131lar\u0131n suh\u00fbletle a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 temin etmi\u015ftir ve edecektir.<\/p>\n
Cenab-\u0131 Hakk\u2019\u0131n Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de kamil ak\u0131l sahipleri olarak vasfetti\u011fi necib insanlar\u0131n se\u00e7kin vas\u0131flar\u0131yla tezyin olmak, insano\u011fluna bah\u015fedilen ak\u0131l nimetinin \u015f\u00fckr\u00fcn\u00fc gere\u011fi gibi ifa ederek, kulluk \u015fuuruna ermek ve bu \u015fuur i\u00e7erisinde Mutlak Sevgili\u2019ye (c.c.) vas\u0131l olmak dile\u011fi ve duas\u0131yla…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ahsen-i takvim s\u0131fat\u0131na mazhar olarak yarat\u0131lan (T\u00een: 95\/4) insano\u011fluna verilen en b\u00fcy\u00fck l\u00fctuf, \u015f\u00fcphesiz ki, g\u00fczeli \u00e7irkinden, e\u011friyi do\u011frudan ay\u0131rma yetisi olarak da ifade edilebilen, olaylar\u0131 tahlil ederek, muhakeme yapabilen bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131, daha \u00f6zl\u00fc bir ifadeyle sahib-i ak\u0131l olmas\u0131d\u0131r. K\u00f6k\u00fc alemlerin Rabb\u2019ine dayanmayan sevgi-arzu ve isteklerle g\u00f6lgelenmeyen, \u015fehvetinin akrep k\u0131skac\u0131na yakalanarak \u00f6z\u00fc sulanmayan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-1082","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkish-essays"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1082","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1082"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1082\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1082"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1082"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dr-cinar.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}